Bewijzen (2): het verstand#✎

2. Het verstand: ieder schepsel heeft een Schepper nodig; iedereen met een gezond verstand erkent dat. Het boek geeft de uitspraak van een bedoeïen: de mest wijst op de kameel, het spoor op de reiziger; wijzen dan een hemel met sterrenbeelden, een aarde met wegen en zeeën met golven niet op de Fijnzinnige, Alwetende?

Verhaal (kader): een geleerde komt te laat bij een debat met atheïsten en zegt dat een schip zonder kapitein hem over de rivier bracht. Als zij dat onmogelijk vinden, zegt hij: jullie ontkennen dat dit heelal een Schepper heeft, maar geloven niet dat een schip zonder kapitein vaart.

De Koran wijst hierop in aṭ-Ṭūr 52:35–36. Er zijn twee mogelijkheden, geen derde: (1) dat zij zonder schepper ontstaan zijn: onmogelijk, want het niets schept niet; (2) dat zij zichzelf en de hemelen en de aarde schiepen: ook onmogelijk, niemand heeft beweerd zichzelf geschapen te hebben. Dus moet er een Schepper zijn: Allah, de Heer der werelden. Toen Jubayr ibn Muṭʿim dit vers hoorde, zei hij: "Mijn hart vloog bijna weg" (al-Bukhārī).

Debat (kader): een atheïst vraagt een gelovige of hij Allah gezien, gehoord, geroken of aangeraakt heeft; de gelovige vraagt terug of de atheïst zijn eigen verstand ooit gezien, gehoord, geroken of aangeraakt heeft.

Nadenken en overpeinzen (p. 80): de hemelen, de sterren, de zeeën, de bergen in verschillende kleuren (Fāṭir 35:27–28), de rivieren, de planten met verschillende smaken uit dezelfde grond en hetzelfde water; al-Baqara 2:164. Ash-Shāfiʿī werd gevraagd naar het bestaan van de Maker en wees op het moerbeiblad: één smaak, maar de rups maakt er zijde van, de bij honing, het schaap en de kameel mest, de gazelle muskus. Het boek sluit af met dichtregels over het overpeinzen van de planten.

Kernpunten

• Het causaliteitsbewijs met de twee onmogelijke mogelijkheden (aṭ-Ṭūr 52:35–36).
• Uitspraak van de bedoeïen; antwoord van ash-Shāfiʿī.
• Kaders (schip zonder kapitein; debat over het verstand) zijn illustraties.

Bron: العقيدة (١), les 23, vanaf p. 78.