Uitleg

Alle uitleg tonen

1. Opzet: twee grondslagen, twee voorbeelden, een afsluiting

   Hij zegt: dit wordt duidelijk door twee edele grondslagen, twee voorbeelden (en aan Allah komt het hoogste voorbeeld toe) en een afsluitend geheel. De grondslagen staan in deze eenheid, de voorbeelden (Paradijs en ziel) in eenheid 3, en het afsluitende geheel zijn de zeven regels daarna.

2. Grondslag 1 tegenover wie zeven eigenschappen aanneemt

   Stel dat hij erkent dat Allah levend is met leven, wetend met kennis, machtig met macht, horend, ziend, sprekend en willend, en dit letterlijk neemt, maar liefde, tevredenheid, toorn en afkeer overdrachtelijk noemt en uitlegt als willen of als gunsten en straffen. Dan zegt men: er is geen verschil tussen wat je ontkent en wat je bevestigt. Zeg je dat Zijn willen als dat van schepselen is, dan ook Zijn liefde: dat is vergelijken. Zeg je dat Hij een willen heeft dat bij Hem past, dan heeft Hij ook liefde, tevredenheid en toorn die bij Hem passen.

   Meer uitleg

   Zegt hij: toorn is het koken van het hartbloed uit wraakzucht, dan: en willen is de neiging van de ziel naar voordeel of weg van schade. Zegt hij: dat is het willen van een schepsel, dan: en dat is de toorn van een schepsel. En zoals hij zelf tegen de Muʿtazilī zegt dat de Eeuwige willen en spraak kan hebben anders dan schepselen, zo zeggen de bevestigers van alle eigenschappen het tegen hem.

3. Als hij zegt: de zeven bewijs ik met het verstand

   Hij zegt: een ontstane daad wijst op macht, specificatie op willen, vakmanschap op kennis; die vereisen leven, en wie leeft is horend, ziend en sprekend of het tegendeel. Twee antwoorden. Eén: het ontbreken van een bepaald bewijs betekent niet dat het bewezene ontbreekt; als jouw bewijs ze niet bevestigt, ontkent het ze ook niet; wie ontkent heeft ook bewijs nodig, en de overlevering bevestigt ze zonder tegenbewijs. Twee: ze zijn te bewijzen met dezelfde soort redenering: weldaden wijzen op barmhartigheid, eren van gehoorzamen op liefde, straffen van ongelovigen op afkeer, lofwaardige doelen op wijsheid.

   Meer uitleg

   Hij voegt toe: lofwaardige doelen wijzen nog sterker op wijsheid dan specificatie op wil, omdat de doeloorzaak sterker is. Daarom spreekt de Koran veel meer over de gunsten en de wijsheid in de schepping dan over louter wil.

4. Tegenover wie de namen aanneemt maar niet de eigenschappen

   Zoals de Muʿtazilī die zegt "levend, wetend, machtig" maar leven, kennis en macht ontkent. Zegt hij dat eigenschappen vergelijking en lichamelijkheid meebrengen, omdat wij alleen lichamen met eigenschappen zien, dan: je ziet ook niets dat "levend, wetend, machtig" heet behalve lichamen. Ontken je om die reden, ontken dan ook de namen, en zelfs dat Hij "iets" is. Elk argument tegen de eigenschappen werkt evengoed tegen de namen.

5. Tegenover wie namen en eigenschappen ontkent, en wie beide tegendelen ontkent

   Zegt de extremist: ik noem Hem niet bestaand, levend, wetend of machtig, want dat is vergelijken met wat bestaat, dan: zeg je dat Hij niet bestaat en niet leeft, dan vergelijk je met het niet-bestaande, en dat is lelijker. Zegt hij: ik ontken het ontkennen én het bevestigen, dan: dan vergelijk je met het onmogelijke, want iets kan niet tegelijk bestaan en niet bestaan, en ook niet geen van beide.

6. Het bezwaar van gemis en vermogen, en het antwoord

   Bezwaar: beide tegendelen ontkennen is alleen onmogelijk bij iets dat ze kan dragen; leven en dood zijn "gemis en vermogen", geen echte tegendelen; een muur is niet blind en niet ziend. Antwoorden: 1) Dit gaat niet op voor bestaan en niet-bestaan, dat zijn volgens alle verstandigen echte tegendelen. Leven en dood "gemis en vermogen" noemen is een term van de peripatetici; een term ontkent geen werkelijkheid, en Allah noemt levenloze dingen "dood, niet levend". 2) Wat leven en dood niet kan dragen is gebrekkiger: een blinde is volmaakter dan een steen. Je vluchtte voor vergelijking met levende wezens en beschreef Hem als levenloos. 3) Een paar gedeelde namen is niet het verboden vergelijken.

   Meer uitleg

   Bij 2 voegt hij toe: wat bestaan en niet-bestaan niet kan dragen is nog onmogelijker dan wat beide tegelijk heeft of mist; zo maak je de Noodzakelijke, die niet kan ophouden te bestaan, tot het meest onmogelijke. En wat de Noodzakelijke kan dragen, heeft Hij ook noodzakelijk, want Zijn eigenschappen hangen van niets anders af. Bij 3: verboden is alleen delen in wat de Schepper eigen is (wat voor Hem noodzakelijk, mogelijk of onmogelijk is). De waarheid "vergelijking" of "lichamelijkheid" noemen is misleiding van onwetenden; zo hebben de ketters het verstand en de religie van mensen bedorven.

7. Het bezwaar van samengesteldheid en het antwoord

   De ontkenners zeggen: kennis, macht en willen bevestigen betekent meerdere eigenschappen, en dat is onmogelijke samengesteldheid. Antwoord: jullie zeggen zelf "noodzakelijk bestaand, intellect, denker en gedachte, minnaar en beminde, genietbaar, genietend en genot"; dat zijn verschillende begrippen, volgens jullie samenstelling, en toch noemen jullie het tawḥīd. Zeggen ze: dat is echte eenheid, dan: een Wezen met de eigenschappen die bij Hem horen is ook echte eenheid.

   Meer uitleg

   Het verstand weet dat "wetend zijn" iets anders betekent dan "machtig zijn", en dat Zijn Wezen niet hetzelfde is als wetend en machtig zijn. Wie de ene eigenschap de andere noemt en de eigenschap de drager, is een grote sofist; dan zou ook het bestaan van het mogelijke het bestaan van het noodzakelijke zijn, één bestaan in aantal. Dat is de leer van de eenheid van het bestaan, die de Noodzakelijke elk gebrek toeschrijft. Hoe je het ook draait, de ontkenners hebben ongelijk.

8. Conclusie van grondslag 1

   Dit geldt overal: wie iets ontkent van wat de Boodschapper meldde om iets te vermijden, moet bij wat hij wel bevestigt hetzelfde aanvaarden. Uiteindelijk moet hij een noodzakelijk, eeuwig bestaande bevestigen met eigenschappen die Hem onderscheiden en waarin Hij niet op Zijn schepselen lijkt. Dan: zo geldt het voor alle eigenschappen. Elke naam en eigenschap heeft een gedeelde kern waardoor we de woorden begrijpen; maar wat Allah eigen is, is groter dan wat in een mens opkomt.

9. Grondslag 2: de eigenschappen zoals het Wezen

   Niets is als Allah, niet in Zijn Wezen, niet in Zijn eigenschappen en niet in Zijn daden. Heeft Hij een echt Wezen dat op geen ander lijkt, dan heeft dat Wezen echte eigenschappen die op geen andere lijken. Vraagt iemand: hoe rees Hij boven de Troon? Dan zegt men, zoals Rabīʿa, Mālik en anderen: het rijzen is bekend, het hoe is onbekend, erin geloven is verplicht, en naar het hoe vragen is een bidʿa, omdat het een vraag is naar iets wat mensen niet weten.

   Meer uitleg

   Vraagt hij: hoe daalt onze Heer neer naar de onderste hemel? Dan: hoe is Hij? Zegt hij: dat weet ik niet, dan: wij weten ook niet hoe Hij neerdaalt, want het hoe van een eigenschap kennen vereist het hoe van de drager kennen. Erken je een echt Wezen met volmaakte eigenschappen waar niets op lijkt, dan zijn Zijn horen, zien, spreken, neerdalen en rijzen ook echt, zonder dat er iets van schepselen op lijkt.

10. Tegenstrijdigheid bij wie sommige eigenschappen ontkent

    Wie sommige eigenschappen ontkent en voor die eigenschappen overlaten (tafwīḍ) of herinterpreteren tegen de taal in eist, heeft geen vaste maatstaf. Vraag je: waarom herinterpreteer je dit en laat je dat staan, terwijl de vraag dezelfde is?, dan heeft hij geen goed antwoord. Ook bij bevestigen is hij tegenstrijdig: wie liefde, tevredenheid en toorn uitlegt als het willen van beloning en straf, krijgt bij willen hetzelfde probleem; wie ze uitlegt als geschapen beloning en straf, ook.

    Meer uitleg

    Want een daad zoals wij die kennen, bestaat eerst in de handelende; en beloning en straf komen voor daden die de beloner liefheeft of verafschuwt. Bevestigen ze de daad zoals bij de mens, dan vergelijken ze; bevestigen ze haar anders, dan geldt dat ook voor alle eigenschappen.