Uitleg

Alle uitleg tonen

1. Regel 1: Allah wordt bevestigend en ontkennend beschreven

   Bevestigen: dat Hij alles weet, alles kan, hoort en ziet. Ontkennen: "sluimer en slaap overvallen Hem niet". Ontkennen is alleen lof of volmaaktheid als het iets bevestigt. Want louter ontkennen is puur niets, en wat niets is, is (zoals gezegd wordt) niets, laat staan lof. En louter ontkennen past ook bij wat niet bestaat of onmogelijk is, en die worden niet geprezen.

2. Elke ontkenning in de Koran bevat een volmaaktheid

   Geen sluimer en slaap: Zijn leven en in-stand-houden zijn volmaakt. "Het bewaren ervan vermoeit Hem niet": het valt Hem niet zwaar, dus Zijn macht is volmaakt; een schepsel kan iets alleen met moeite, en dat is een gebrek. "Niets ontgaat Hem, zelfs geen stofje": Hij kent elk stofje. "En geen vermoeidheid raakte Ons": volmaakte macht en uiterste kracht, anders dan schepselen die moe worden.

3. "De blikken omvatten Hem niet" bewijst het zien

   Ontkend wordt het "omvatten" (idrāk), zoals de meeste geleerden zeggen, niet het zien zelf. Want wat niet bestaat, zie je ook niet, en niet gezien worden is dus geen lof; anders zou het niet-bestaande geprezen worden. De lof is dat Hij niet omvat wordt, ook al wordt Hij gezien, zoals Hij gekend wordt zonder in kennis omvat te worden. Het vers bewijst dus het zien zonder omvatten, en daarover zijn de salaf en de imams het eens.

4. Wie Allah alleen met ontkenningen beschrijft

   Een ontkenning die niets bevestigt, gebruikt Allah niet voor Zichzelf. Wie Hem alleen met ontkenningen beschrijft, houdt geen lofwaardige God over, en zelfs geen bestaande. Hetzelfde geldt deels voor wie zegt: Hij spreekt niet, wordt niet gezien, is niet boven de wereld, rees niet boven de Troon, is niet binnen de wereld en niet erbuiten, niet gescheiden en niet erin aanwezig. Zulke dingen kun je ook van het niet-bestaande zeggen. Daarom zei Maḥmūd ibn Sebüktegin tegen zo iemand: leg ons het verschil uit tussen jouw Heer en het niet-bestaande.

   Meer uitleg

   Niet spreken of niet neerdalen is geen lof, maar vergelijken met gebrekkige of niet-bestaande dingen. "Niet gescheiden van de wereld en er niet in" is als "niet op zichzelf staand en niet in iets anders, niet eeuwig en niet ontstaan, niet vóór de wereld en niet tegelijk".

5. Wat ontkennen meebrengt, en vier antwoorden

   Wie zegt dat Hij niet leeft, hoort, ziet of spreekt, moet Hem dood, doof, blind en stom noemen. Zegt hij: blindheid is gemis van zien bij wat kan zien, en een muur is niet blind en niet ziend, dan: 1) dat is jullie eigen term; wat geen leven en gehoor heeft, kun je dood en doof noemen. 2) Alles wat bestaat kan deze dingen en hun tegendelen dragen: Allah kan het levenloze levend maken, zoals de staf van Mūsā. 3) Wat ze niet kan dragen, is gebrekkiger dan wat ze draagt met het tegendeel: een steen is gebrekkiger dan een blinde stomme levende. 4) Ze ontkennen is zelf een gebrek: leven is op zich een volmaaktheid, en Hij heeft meer recht op volmaaktheid dan de schepselen.

   Meer uitleg

   Bij 3: zeggen dat de Schepper dit niet eens kan hebben, is een groter gebrek dan Hem stom of blind noemen; het is vergelijken met levenloze dingen. Hoe kan hij dan anderen verwijten dat ze vergelijken met levende? Bij 4: had Hij ze niet terwijl schepselen ze wel hebben, dan was het schepsel volmaakter.

6. Wie beide tegendelen ontkent, en wie alleen ontkent

   De pure Jahmiyya zoals de Qarāmiṭa ontkennen beide tegendelen: "niet bestaand en niet niet-bestaand, niet levend en niet niet-levend". Zonder beide tegendelen zijn is onmogelijk, net als beide tegelijk. Anderen ontkennen alleen: "niet levend, niet horend, niet ziend". Elk van beide groepen is in een bepaald opzicht ongeloviger dan de andere. Zeg je tegen de tweede groep dat dit dood en doofheid meebrengt, dan zeggen ze: alleen als Hij het kon dragen. Die uitvlucht maakt het nog erger.

7. Het argument van "ruimte" bij wie zegt: niet binnen en niet buiten de wereld

   Zeg je dat dit onmogelijk is, zoals "niet eeuwig en niet ontstaan", dan zeggen ze: dat geldt alleen voor wat het kan dragen, en dat is alleen wat in ruimte begrensd is; zonder ruimtelijkheid geen dragen. Antwoord: dat iets niet zonder beide tegendelen kan, weten mensen zonder uitzondering voor alles wat bestaat. En "ruimtelijk": betekent het dat bestaande ruimtes Hem omvatten, dan is dat "binnen de wereld"; betekent het dat Hij van de schepselen gescheiden en onderscheiden is, dan is dat "buiten". "Niet ruimtelijk" betekent dus gewoon "niet binnen en niet buiten". Ze veranderden alleen de woorden om te doen alsof het iets anders is.

8. Regel 2: geloven in wat overgeleverd is

   Wat de Boodschapper over zijn Heer vertelde, moet je geloven, of je de betekenis nu kent of niet, want hij is de waarachtige. Wat in Koran en sunna staat, moet elke gelovige geloven, ook als hij het niet begrijpt. Hetzelfde geldt voor wat de salaf en imams eensgezind vaststelden; en het meeste in dit onderwerp staat letterlijk in Koran en sunna en is onder de salaf onbetwist.

9. Omstreden woorden: vraag wat bedoeld wordt

   Over woorden waarover latere geleerden twisten, hoeft (en mag) niemand een ander gelijk geven in bevestigen of ontkennen voordat hij weet wat bedoeld wordt. Is iets waars bedoeld, dan aanvaard je het; iets vals, dan verwerp je het; is het een mengsel, dan aanvaard je het niet zonder meer en verwerp je ook niet alles, maar laat je het woord rusten en leg je de betekenis uit. Zo bij "richting" en "ruimtelijk".

10. Voorbeeld: richting (jiha)

    "Richting" kan iets bestaands naast Allah bedoelen, dus iets geschapens, zoals de Troon of de hemelen; of iets wat geen bestaand ding naast Allah is, zoals "wat boven de wereld is". De teksten bevestigen of ontkennen het woord "richting" niet, terwijl ze wel hoogte, rijzen boven, "boven" en opstijgen naar Hem bevestigen. Er bestaat alleen Schepper en schepping, en de Schepper is gescheiden van de schepping: niets van Zijn Wezen is in de schepselen en niets van de schepselen in Zijn Wezen.

    Meer uitleg

    Tegen wie richting ontkent: bedoel je iets geschapens? Dan zit Allah niet in de schepselen. Bedoel je wat achter de wereld is? Dan is Allah zonder twijfel boven de wereld, gescheiden van de schepselen. Tegen wie haar bevestigt: bedoel je dat Allah boven de wereld is? Waar. Dat Hij in iets geschapens is? Vals.

11. Voorbeeld: ruimtelijk begrensd

    Bedoelt men dat de schepselen Allah omvatten, dan: Allah is groter; Zijn voetenbank omvat hemelen en aarde, en "de hele aarde is in Zijn greep op de Dag der Opstanding en de hemelen zijn opgerold in Zijn rechterhand". In de Ṣaḥīḥ-verzamelingen: "Allah neemt de aarde in Zijn greep en rolt de hemelen op in Zijn rechterhand en zegt: Ik ben de Koning, waar zijn de koningen van de aarde?" In een andere hadith: "Hij rolt haar zoals kinderen een bal rollen." Ibn ʿAbbās: de zeven hemelen en zeven aardes zijn in de hand van de Barmhartige als een mosterdzaadje in jouw hand. Bedoelt men dat Hij gescheiden is van de schepselen en niet in hen aanwezig, dan is het zoals de imams van de sunna zeiden: boven Zijn hemelen, op Zijn Troon, gescheiden van Zijn schepping.