Uitleg

Alle uitleg tonen

1. Drie qurūʾ: reinheid of menstruatie? (al-Baqara 228)

   ﴿En de gescheiden vrouwen wachten zelf drie qurūʾ﴾. Ibn al-ʿArabī: «Qurʾ is een woord dat even goed reinheid als menstruatie kan betekenen. Fuqahāʾ en taalgeleerden hebben zich vroeger en nu beziggehouden met de vraag welke voorgaat (...). Wij verschillen erover; wij hebben bewijzen en zij hebben bewijzen.» As-Saʿdī: «Het juiste is dat qurʾ menstruatie is.» Dat is de mening van ʿUmar, ʿAlī, Ibn Masʿūd, Ibn ʿAbbās en anderen, en ook van al-Awzāʿī en ath-Thawrī. Een andere groep, onder wie az-Zuhrī, Rabīʿa, Mālik en ash-Shāfiʿī, zegt: reinheidsperiodes. Ibn al-ʿArabī koos voor reinheidsperiodes, Mālik volgend.

   Meer uitleg

   De sterkste mening – en Allah weet het best – is dat menstruatie bedoeld is, want de wachttijd hangt aan het naar buiten komen van iets waardoor bekend wordt dat de baarmoeder leeg is, en dat gebeurt alleen door menstruatiebloed.

2. De weerlegging met aṭ-Ṭalāq 4: menstruatie is de basis, maanden de vervanging

   Een van de sterkste weerleggingen van de reinheidsmening is het vers uit aṭ-Ṭalāq: ﴿En degenen onder jullie vrouwen die niet meer hopen op de menstruatie: als jullie twijfelen, is hun wachttijd drie maanden; en (zo ook) degenen die (nog) niet menstrueren﴾. Wij zeggen: Allah maakte menstruatie de basis en maanden de vervanging als de basis onmogelijk is. Bij het ontbreken van menstruatie bracht Allah hen over op een wachttijd in maanden; dat bewijst dat menstruatie de basis is.

3. Echtscheiding is twee keer (al-Baqara 229)

   ﴿Echtscheiding is twee keer; daarna behouden op behoorlijke wijze of goed laten gaan﴾. Ibn al-ʿArabī: «In de jāhiliyya was echtscheiding onbegrensd en ongeregeld, zoals al hun daden. Allah stelde er een limiet aan, legde de grens uit, maakte het oordeel duidelijk in Zijn Boek, en de uitwerking en uitleg via Zijn Boodschapper.» In de jāhiliyya scheidde een man eindeloos van zijn vrouw: wilde hij haar schaden, dan scheidde hij, nam haar terug vlak voor het einde van haar wachttijd, scheidde weer, en zo altijd door. Allah liet weten dat de echtscheiding met recht op terugname twee keer is; daarboven is er geen terugname.

4. Behouden op behoorlijke wijze of goed laten gaan

   Allah gebood de man zijn vrouw te behouden op behoorlijke wijze, dus met goede omgang, en anders haar goed te laten gaan. Tot dat goede hoort dat hij voor de scheiding niets van haar geld neemt, want dat is onrecht en geld nemen zonder tegenprestatie. Daarom zegt Allah: ﴿En het is jullie niet toegestaan iets terug te nemen van wat jullie hun gegeven hebben﴾.

5. Khulʿ: behalve als beiden vrezen de grenzen van Allah niet te handhaven

   ﴿Behalve als beiden vrezen dat zij de grenzen van Allah niet zullen handhaven. Als jullie vrezen dat zij de grenzen van Allah niet zullen handhaven, dan treft hen beiden geen blaam voor waarmee zij zich vrijkoopt﴾. Ibn al-ʿArabī: «Hierover bestaan uitleggingen die allemaal onjuist zijn; bedoeld is alleen dat ieder van hen denkt dat hij de rechten van het huwelijk tegenover de ander niet zal nakomen.» As-Saʿdī: «Dit is de khulʿ op behoorlijke wijze: de vrouw heeft een afkeer van haar man om zijn uiterlijk, zijn karakter of zijn gebrekkige godsdienst, en vreest Allah tegenover hem niet te gehoorzamen; zij maakt zich dan van hem vrij met een vergoeding.»

6. De vrouw van Thābit ibn Qays

   Zo deed de vrouw van Thābit ibn Qays, zoals bij al-Bukhārī en Muslim staat. Zij kwam bij de Profeet ﷺ en zei: «O Boodschapper van Allah, Thābit ibn Qays: ik heb niets aan te merken op zijn karakter of godsdienst, maar ik haat kufr in de islam.» Men zei: zij had een afkeer van hem om zijn uiterlijk en vreesde dat deze natuurlijke afkeer haar zou leiden tot ondankbaarheid jegens haar man (kufrān al-ʿashīr). De Boodschapper van Allah ﷺ zei: «Geef je hem zijn tuin terug?» Zij zei: ja. Hij zei: «Neem de tuin aan en scheid één keer van haar.» Slechte behandeling van de man heet kufr omdat zij de huwelijksband minacht en de sharʿī-rechten ervan verloochent; dat valt onder kufrān al-ʿashīr.

7. Totdat zij met een andere man trouwt: Saʿīd ibn al-Musayyib en de weerlegging (al-Baqara 230)

   ﴿Als hij dan van haar scheidt, is zij hem daarna niet toegestaan totdat zij met een andere man trouwt﴾. Ibn al-ʿArabī: «Saʿīd ibn al-Musayyib zei: de drievoudig gescheiden vrouw wordt weer toegestaan voor de eerste man door alleen de akte met de tweede, ook als de tweede geen gemeenschap met haar had, op grond van de uiterlijke bewoording van het vers.» Hij zegt: «Dat klopt niet (...): het woord nikāḥ komt in het Boek van Allah in beide betekenissen voor – dus voor de akte en voor gemeenschap – waarom beperkt hij het hier dan tot de akte?» Daarna: «﴿Totdat zij met een andere man trouwt﴾ is een bewijs dat de vrouw zichzelf uithuwelijkt, want de akte wordt aan haar toegeschreven (...); als Saʿīd ibn al-Musayyib dit had gehouden samen met zijn uitspraak dat nikāḥ de akte is, dan was het voor hem toegestaan (...).» Volgens de toelichting: Saʿīd, die bij dit vers zei dat het de akte is, zegt níét dat een vrouw zichzelf mag uithuwelijken.

   Meer uitleg

   Deze passage is in de notities op meerdere plekken ingekort met (...); het verloop van het argument is daardoor niet helemaal duidelijk. De zin «een bewijs dat de vrouw zichzelf uithuwelijkt» is niet de eigen mening van Ibn al-ʿArabī: op p. 37 stelt hij dat de vrouw niet het recht heeft het huwelijk zelf te sluiten. Volgens de uitleg van de leraar houdt hij Saʿīd hiermee aan de gevolgen van diens eigen uitleg.

8. De Sunna legt de bedoeling vast: de vrouw van Rifāʿa

   Ibn al-ʿArabī: «Wij zeggen: als een woord in de Koran twee betekenissen kan hebben, en de Sunna stelt vast dat één ervan bedoeld is (...).» In beide Ṣaḥīḥ’s staat dat de vrouw van de metgezel Rifāʿa bij de Profeet ﷺ kwam met de klacht dat haar nieuwe man geen gemeenschap kon hebben. De Profeet ﷺ glimlachte en zei: «Wil je terug naar Rifāʿa? Nee, niet voordat je zijn ʿusayla proeft en hij de jouwe»: er moet dus gemeenschap tussen hen plaatsvinden. Ibn al-ʿArabī: «De Sunna stelde vast dat één van beide bedoeld is. Men zegt dus niet: de Koran bedoelde het ene en de Sunna voegde het andere toe; men zegt: de Sunna legde vast wat ermee bedoeld is.»

9. En zij hun termijn bereikt hebben: letterlijk bereiken (al-Baqara 232)

   ﴿En als jullie van vrouwen scheiden en zij hun termijn bereikt hebben, verhinder hen dan niet te trouwen met hun (vroegere) mannen, als zij het op behoorlijke wijze met elkaar eens zijn﴾. Ibn al-ʿArabī: «﴿En zij hun termijn bereikt hebben﴾: bereiken is hier letterlijk, zonder figuurlijke betekenis.» Want als het "de termijn naderen" betekende (...), dan was de vrouw daarmee nog niet buiten het terugnamerecht van de man gekomen. Doordat Allah zegt ﴿verhinder hen niet﴾, wordt duidelijk dat de termijn werkelijk verstreken is met het einde van de wachttijd, en dat het terugnamerecht van de man vervallen is.

   Meer uitleg

   In de notities staat «لأنه كان معناه»; de samenhang vraagt «لأنه لو كان معناه» (want als het betekende).

10. Verhinder hen niet: het huwelijk is het recht van de walī

    Ibn al-ʿArabī: «Allah verbood de voogden van de vrouw haar te beletten te trouwen met wie zij wil.» De leraar voegt toe: dit geldt voor wie terug wil naar haar vorige man én voor wie voor het eerst trouwt. Ibn al-ʿArabī: «Dit is een beslissend bewijs dat de vrouw niet het recht heeft het huwelijk zelf te sluiten; dat is het recht van de walī, tegen Abū Ḥanīfa in. Anders had Allah hem niet verboden haar te beletten.»

11. Het verhaal van Maʿqil ibn Yasār

    Bij al-Bukhārī staat authentiek dat Maʿqil ibn Yasār een zus had van wie de man scheidde. Toen haar wachttijd voorbij was, vroeg die man haar opnieuw ten huwelijk. Maʿqil weigerde en zei tegen hem: «Ik heb haar aan jou uitgehuwelijkt, je een thuis gegeven en je geëerd, en jij scheidde van haar; en nu kom je weer om haar hand vragen! Nee, bij Allah, zij gaat nooit meer naar jou terug.» Zijn zus wilde wel naar hem terug. Toen zond Allah dit vers neer. Had Maʿqil geen recht gehad, dan had Allah tegen Zijn Profeet ﷺ gezegd: Maʿqil heeft hier niets over te zeggen.