Afgunst#
De afkeuring van afgunst. Haat elkaar niet, benijd elkaar niet, keer elkaar niet de rug toe, en wees, dienaren van Allah, broeders (al-Bukhārī en Muslim). Een van de salaf zei: de eerste zonde was afgunst: Iblīs benijdde Ādam om zijn rang en weigerde zich voor hem neer te werpen. Er wordt gezegd: de afgunstige krijgt in gezelschappen alleen blaam, van de engelen alleen vloek, van de mensen alleen zorg, en bij de Opstanding alleen schande.
Twee toestanden.
- Dat hij de gunst van een ander haat en wil dat zij verdwijnt. Dat is volgens het boek altijd verboden, behalve bij een gunst die een zondaar of ongelovige gebruikt om onrust te stoken en mensen te kwetsen: dan wens je haar verdwijnen niet als gunst, maar als werktuig van verderf. Afgunst is ontevredenheid met Allahs verdeling; de Koran wijst erop (Āl ʿImrān 3:120). Afgunst en leedvermaak gaan samen.
- Dat hij de gunst niet weg wil maar voor zichzelf iets dergelijks wenst: dat is ghibṭa of wedijver, en die is niet verboden (al-Muṭaffifīn 83:26; al-Ḥadīd 57:21). Er is geen afgunst behalve in twee gevallen: een man die Allah geld gaf en die het voor de waarheid besteedt, en een man die Allah kennis gaf en die ernaar handelt en haar onderwijst (al-Bukhārī en Muslim).
Soorten gunsten (p. 58). Bij een verplichte religieuze gunst, zoals geloof en het verplichte gebed, is wedijveren verplicht; bij deugden, zoals vrijgevigheid, aanbevolen; bij een toegestane gunst, toegestaan.
Oorzaken. Vijandschap en haat (de sterkste oorzaak); een slechte, gierige ziel die anderen het goede misgunt alsof het van zijn eigen bezit komt; en trots, zodat hij niet verdraagt dat een ander boven hem uitstijgt. Komen deze samen, dan wordt de afgunst zo sterk dat de vijandschap openlijk blijkt.
Kernpunten
- De Profeet ﷺ verbood haat en afgunst; de eerste zonde was volgens een van de salaf de afgunst van Iblīs.
- Wensen dat de gunst van een ander verdwijnt is verboden; zelf iets dergelijks wensen (ghibṭa) is dat niet.
- Wedijveren is verplicht bij verplichte religieuze gunsten, aanbevolen bij deugden en toegestaan bij toegestane zaken.
- Vijandschap, een gierige ziel en trots zijn oorzaken van afgunst.
Bron: التربية الإسلامية (٤) أمراض القلوب, les 21, vanaf p. 57.
Begrippen
- الحسد al-ḥasad · afgunst
- de gunst van een ander haten en willen dat zij verdwijnt (les 21, p. 57)
- الغبطة al-ghibṭa · benijden zonder kwaad
- voor zichzelf iets wensen zoals een ander heeft, zonder dat het bij hem verdwijnt (les 21, p. 57)
- المنافسة al-munāfasa · wedijver
- een andere naam voor ghibṭa (les 21, p. 57)
- الشماتة ash-shamāta · leedvermaak
- vreugde om het onheil van een ander; gaat samen met afgunst (les 21, p. 57)
- التعزز at-taʿazzuz · trots
- niet verdragen dat een ander boven hem uitstijgt; een oorzaak van afgunst (les 21, p. 58)