De woorden van adhān en iqāma#✎

Vernieuwingen (ter kennisname). Bij de getuigenis 'ʿAzīzu llāhi aʿẓam' zeggen; bij de iqāma 'nashhad' of 'ṣadaqt'; bij 'het gebed is beter dan slaap' 'ṣadaqa rasūlu llāh' zeggen. Bij de iqāma 'aqāmahā llāhu wa adāmahā' zeggen is niet voorgeschreven, want de hadith daarover is zwak.

De adhān. Er zijn meerdere vormen overgeleverd. Abū Maḥdhūra kreeg hem van de Profeet ﷺ zelf (Abū Dāwūd en Ibn Māja, ṣaḥīḥ volgens al-Albānī). Volgens mijn controle heeft de versie van Abū Maḥdhūra bij Abū Dāwūd de herhaling van de getuigenis (tarjīʿ), die het boek niet noemt; graag controleren. De iqāma: de zinnen één keer, qad qāmati ṣ-ṣalāh twee keer: Bilāl moest de adhān dubbel en de iqāma enkel doen, behalve de iqāma-zin (al-Bukhārī en Muslim, van Anas).

Tathwīb. In de adhān van fajr na ḥayya ʿalā l-falāḥ twee keer 'aṣ-ṣalātu khayrun mina n-nawm' (an-Nasāʾī, van Abū Maḥdhūra).

Meezeggen. Wie de adhān hoort, zegt mee (al-Bukhārī en Muslim, Abū Saʿīd), behalve bij de twee ḥayya-zinnen: dan 'lā ḥawla wa lā quwwata illā billāh'. Daarna zegen over de Profeet ﷺ en om de wasīla vragen: Wie voor mij om de wasīla vraagt, voor hem wordt de voorspraak toegestaan (Muslim, van ʿAbd Allāh ibn ʿAmr), en de bekende smeekbede 'Allāhumma rabba hādhihi d-daʿwati t-tāmma' (al-Bukhārī, van Jābir). Bij de tathwīb zeg je hetzelfde; 'ṣadaqta wa barart' is volgens het boek een vernieuwing. De smeekbede tussen adhān en iqāma wordt niet afgewezen (Abū Dāwūd, van Anas).

Kwesties (ter kennisname). Fouten in de uitspraak: 'Āllāhu akbar' als vraag, 'akbāār' met lange a, 'wa akbar'. Reizigers roepen de adhān (Mālik ibn al-Ḥuwayrith). Vrouwen hebben geen adhān of iqāma, al mag het zonder dat mannen hen horen. Bij samenvoegen één adhān en twee iqāma's (Muslim, Jābir over ʿArafa en Muzdalifa). Meezeggen met een live radio-uitzending mag, met een opname is het geen soenna; een opgenomen adhān vervangt de adhān niet.

Kernpunten

• In de adhān staan de zinnen dubbel, in de iqāma enkel.
• In de adhān van fajr zeg je twee keer 'het gebed is beter dan slaap'.
• Zeg de adhān mee; bij de ḥayya-zinnen zeg je lā ḥawla wa lā quwwata illā billāh.
• Na de adhān: zegen over de Profeet ﷺ en vragen om de wasīla.
• De smeekbede tussen adhān en iqāma wordt niet afgewezen.

Bron: الفقه (١), les 24, vanaf p. 89.