Sūrat al-Masad: Abū Lahab en zijn vrouw#✎

Sūrat al-Masad is Mekkaans. Al-Bukhārī en Muslim overleverden via Ibn ʿAbbās de aanleiding. Toen 'en waarschuw je naaste verwanten' (ash-Shuʿarāʾ 26:214) neerkwam, beklom de Profeet ﷺ aṣ-Ṣafā en riep de clans van Quraysh bijeen. Hij vroeg: als ik jullie vertelde dat er ruiters in het dal zijn die jullie willen aanvallen, zouden jullie mij geloven? Zij zeiden dat zij van hem alleen waarheid kenden. Hij zei: dan ben ik een waarschuwer voor jullie voor een zware straf. Abū Lahab zei: 'Verderf over jou de rest van de dag, heb je ons hiervoor bijeengeroepen?' Toen kwam de soera neer.

Verderf (111:1). At-tabb is verlies (vgl. Ghāfir 40:37). In een kader 'alleen ter kennisname' legt het boek uit dat de eerste tabb een smeekbede tegen hem is, en de tweede een mededeling dat het verlies werkelijkheid is. De handen worden genoemd, maar hijzelf is bedoeld: de Arabieren noemen een deel voor het geheel. Abū Lahab, ʿAbd al-ʿUzzā ibn ʿAbd al-Muṭṭalib, was een oom van de Profeet ﷺ, met de kunya Abū ʿUtba; hij heette Abū Lahab om zijn stralende gezicht. Hij deed de Profeet ﷺ veel kwaad. Rabīʿa ibn ʿAbbād vertelde dat hij de Profeet ﷺ op de markt van Dhū l-Majāz hoorde zeggen: o mensen, zeg: er is geen god dan Allah, dan zullen jullie slagen, en dat een man achter hem hem een leugenaar noemde; dat was zijn oom Abū Lahab (Aḥmad, ṣaḥīḥ volgens al-Arnaʾūṭ).

Geld en kinderen baten niet (111:2–3). Zijn geld en wat hij verwierf, waaronder zijn kinderen, baten hem niets. Het boek vermeldt zonder bron, via 'de uitleggers' van Ibn Masʿūd, dat Abū Lahab zei zich met zijn geld en kinderen vrij te kopen als zijn neef gelijk had. Hij zal branden in een vuur met vlammen (lahab), wat past bij zijn naam.

Zijn vrouw (111:4–5). Umm Jamīl, Arwā bint Ḥarb, de zus van Abū Sufyān, hielp haar man in zijn ongeloof. 'De draagster van brandhout': men vermeldt dat zij doornig hout op het pad van de Profeet ﷺ legde; in Jahannam draagt zij het hout waarmee haar man gestookt wordt. Om haar hals is een touw van gedraaide palmvezel (masad). Saʿīd ibn al-Musayyib zei dat zij een kostbaar halssnoer wilde uitgeven in vijandschap tegen de Profeet ﷺ, en dat Allah haar daarvoor een touw van het Vuur om de hals gaf.

Lessen. Allah legde Zijn toorn over Abū Lahab en zijn vrouw vast in Zijn Boek, als vergelding voor hun list tegen de oproep tot de waarheid. De soera is ook een wonder door het verborgene: zij kwam neer toen beiden nog leefden en voorspelde dat zij in het Vuur komen, dus dat zij niet moslim zouden worden, en zo gebeurde het.

Kernpunten

• De soera kwam neer na de openlijke oproep van de Profeet ﷺ op aṣ-Ṣafā.
• De eerste tabb is een smeekbede, de tweede een mededeling.
• Geld en kinderen baten niet tegen de straf van Allah.
• Umm Jamīl hielp haar man in zijn vijandschap en deelt in zijn straf.
• De soera bevat een voorspelling die uitkwam: beiden stierven als ongelovigen.

Bron: التفسير (٤), les 21, vanaf p. 81.