Zijn spreken ﷺ#✎

Waarom dit boek. De Profeet ﷺ is de volmaaktste en beste van de schepping. Allah verplichtte de gelovigen hem te gehoorzamen, zijn sunna te volgen en hem lief te hebben boven ouders, kinderen, familie en bezit. Dit deel bespreekt zijn houdingen en toestanden: wat hij liefhad en haatte, wanneer hij blij, verdrietig of boos was, lachte of huilde, en hoe hij verweet en terechtwees. Het boek geeft twee redenen: Allah beval ons hem als voorbeeld te nemen, en dat kan alleen wie deze kanten kent; en de campagne in het Westen met beledigingen van de Profeet ﷺ. Die beledigingen schaden hem niet: 'Wij zijn voor jou genoeg tegen de spotters' (al-Ḥijr 15:95). As-Saʿdī zegt dat dit een belofte van Allah is, en dat Allah iedereen die openlijk met de Boodschapper ﷺ spotte heeft vernietigd.

Zijn woorden raakten het hart. Aṭ-Ṭufayl ibn ʿAmr ad-Dawsī, een edel en verstandig dichter, kwam naar Mekka. Mannen van Quraysh waarschuwden hem dat het woord van de Profeet ﷺ als tovenarij was en families verdeelde. Hij stopte daarom katoen in zijn oren toen hij naar de moskee ging. Toch hoorde hij iets van de recitatie en zei bij zichzelf: ik ben verstandig en kan goed van lelijk onderscheiden, waarom zou ik niet luisteren? Hij volgde de Profeet ﷺ naar huis, liet zich de islam voorleggen en werd moslim (Ibn Isḥāq in de Sīra). Het boek ziet hierin de overmacht van Allahs beschikking: 'zij smeedden plannen en Allah smeedde plannen' (Āl ʿImrān 3:54).

Rustig en duidelijk. ʿĀʾisha beschrijft dat hij zo sprak dat wie wilde zijn woorden kon tellen, en niet aan één stuk door zoals de mensen (al-Bukhārī en Muslim). Bij at-Tirmidhī: hij sprak gescheiden woorden die iedereen die bij hem zat kon onthouden.

Beknopt en welsprekend. Hij zei: Ik ben gezonden met de omvattende woorden (jawāmiʿ al-kalim). (al-Bukhārī en Muslim). Ibn Shihāb (az-Zuhrī) legt uit: Allah bracht vele zaken die in eerdere boeken stonden samen in één of twee zinnen.

Een passende opening. Op aṣ-Ṣafā riep hij zijn volk bijeen en vroeg: Als ik jullie zou vertellen dat ruiters achter deze berg jullie willen overvallen, zouden jullie mij geloven? Zij zeiden ja. Toen zei hij: Dan ben ik een waarschuwer voor jullie voor een zware straf. (al-Bukhārī en Muslim).

De aandacht trekken. Hij vroeg: Wie noemen jullie de kinderloze (ar-raqūb)? en Wie noemen jullie de sterke worstelaar (aṣ-ṣuraʿa)? en gaf daarna zelf een verrassend antwoord: wie geen kind vóór zich heeft verloren, en wie zichzelf beheerst bij woede (Muslim). Zo'n vraag trekt meer aandacht dan direct beginnen.

Drie keer herhalen. Anas vertelt dat hij een woord drie keer herhaalde zodat het begrepen werd (at-Tirmidhī; al-Bukhārī). Al-Mullā ʿAlī al-Qārī: dat deed hij als de situatie het vroeg, bij een moeilijke of ongewone betekenis of veel toehoorders, niet altijd.

Omschrijven wat gênant is. Hij gebruikte omschrijvingen voor de omgang tussen man en vrouw, zoals 'het honinkje proeven' (al-ʿusayla) tegen de vrouw van Rifāʿa al-Quraẓī (al-Bukhārī en Muslim), 'wie vannacht geen omgang had' (lam yuqārif) bij het graf van zijn dochter (al-Bukhārī), en al-ifḍāʾ in de hadith over wie het geheim van zijn vrouw verspreidt (Muslim).

Kernpunten

• Het boek bestudeert de toestanden van de Profeet ﷺ omdat wij hem als voorbeeld moeten nemen.
• Zijn woorden raakten het hart, zoals bij de bekering van aṭ-Ṭufayl ad-Dawsī.
• Hij sprak rustig en gescheiden, zodat men zijn woorden kon tellen en onthouden.
• Hij kreeg jawāmiʿ al-kalim: veel betekenis in weinig woorden.
• Hij koos een passende opening, stelde vragen om aandacht te trekken en herhaalde waar nodig drie keer.
• Gênante zaken omschreef hij met nette woorden.

Bron: السيرة النبوية (٤): مواقف النبي ﷺ وأحواله, les 1, vanaf p. 11.