Sūrat al-Balad: de mens in moeite#✎

Sūrat al-Balad is Mekkaans.

De eed bij de stad (90:1–3). 'Ik zweer bij deze stad': lā is hier versterking of aandacht, geen ontkenning. De stad is Mekka; Allah zweert erbij om haar eer, want zij is het grootste stuk aarde. Een eed (qasam) is iets bevestigen door iets te noemen dat groot is bij de zwerende, op een bepaalde wijze, en mag alleen bij Allah. Men zweert dus niet bij een profeet, een vrome of iets anders dan Allah; de Profeet ﷺ zei: wie bij iets anders dan Allah zweert, heeft ongeloof of shirk begaan (at-Tirmidhī, die hem ḥasan noemde). 'En jij woont in deze stad': de aanwezigheid van de Profeet ﷺ verhoogt haar eer; of: een belofte dat Allah Mekka voor hem toegestaan zou maken om er te strijden en haar door zijn hand te openen. 'En bij een ouder en wat hij voortbracht': elke ouder en elk kind, beide tekenen van Allah.

De mens in moeite (90:4). 'Wij schiepen de mens in kabad.' Kabad betekent oorspronkelijk hardheid en wordt ook gebruikt voor rechtheid en evenwicht. Dus: de moeilijkheden van de wereld, zoals het zoeken naar levensonderhoud en het bestrijden van de ziel in gehoorzaamheid en het mijden van zonden. Mogelijk ook: in de beste vorm geschapen, en toch dankt hij niet. Shaykh Ibn ʿUthaymīn zei dat het vers beide betekenissen kan omvatten: een goede, rechte gestalte en het doorstaan van moeilijkheden.

De misleide mens (90:5–10). 'Denkt hij dat niemand macht over hem heeft?' Zo wordt hij overmoedig en pocht hij met wat hij aan zijn begeerten uitgaf: 'ik heb hopen geld verbruikt'. Uitgeven aan begeerten en zonden heet 'vernietigen', want het levert hem niets op en keert schadelijk terug. 'Denkt hij dat niemand hem zag?' Dit zijn dreigingen voor de ongelovige; de gelovige weet dat Allah macht over hem heeft en vreest Hem. Dan noemt Allah Zijn wereldse gunsten: twee ogen, een tong en twee lippen; en Zijn religieuze gunst: 'Wij wezen hem de twee wegen', van goed en kwaad, waarheid en valsheid (al-Insān 76:3; ash-Shams 91:7–8).

Lessen (p. 72). (1) Ogen, tong en lippen behoren tot de grootste gunsten. Een verboden blik is zonde, een blik die nader brengt tot Allah is winst; goed spreken is voor de mens, kwaad spreken tegen hem. (2) De mens vergeet zijn werkelijke staat, laat zich misleiden door de kracht die zijn Schepper hem gaf, en handelt alsof hij niet wordt afgerekend. Dan wordt hij overmoedig, gewelddadig, en rooft hij: de eigenschap van wie zijn hart leeg is van geloof.

Kernpunten

• Allah zweert bij Mekka; een eed mag alleen bij Allah.
• Zweren bij iets anders dan Allah noemde de Profeet ﷺ ongeloof of shirk.
• De mens is geschapen in moeite, en volgens Ibn ʿUthaymīn ook in een goede gestalte.
• Geld uitgeven aan zonden is 'vernietigen': het levert niets op.
• Ogen, tong en lippen zijn grote gunsten; de twee wegen zijn de weg van goed en kwaad.

Bron: التفسير (٣), les 18, vanaf p. 69.