Hadith 2: de drie mannen en de Sunna#✎

Anas ibn Mālik vertelt dat drie mannen bij de huizen van de vrouwen van de Profeet ﷺ kwamen om naar zijn aanbidding te vragen. Ze vonden die weinig en zeiden: hem is al vergeven. De een zei: ik bid altijd de hele nacht; de ander: ik vast altijd; de derde: ik blijf weg van vrouwen en trouw nooit. De Profeet ﷺ kwam en zei: Zijn jullie het die dat en dat zeiden? Bij Allah, ik ben degene van jullie die Allah het meest vreest en het meest godvrezend is, maar ik vast en laat het vasten, ik bid en ik slaap, en ik trouw met vrouwen. Wie zich afkeert van mijn Sunna, hoort niet bij mij (al-Bukhārī en Muslim).

De overleveraar. Anas ibn Mālik al-Anṣārī diende de Profeet ﷺ tot diens dood, trok later naar Damascus en Basra en was de laatste metgezel die in Basra stierf (93 AH).

Woorden. Ze 'vonden het weinig' (taqāllūhā). Over 'zijn zonde' zegt het boek dat volgens de meerderheid profeten kleine zonden kunnen begaan, maar dat Allah ze daar niet in laat volharden en zij niet talmen met berouw, zoals Ibn Taymiyya vaststelde. 'Hoort niet bij mij' betekent: geen moslim, als hij de Sunna afwijst uit afkeer of ongeloof; anders: hij wijkt af van de makkelijke, ruime weg van de Profeet ﷺ.

Lessen. Een moslim houdt maat tussen overdrijven en tekortschieten (al-Furqān 25:67); de daad die Allah het liefst is, is de meest bestendige, ook al is die klein (al-Bukhārī en Muslim). Wie tekortschiet mist veel goeds; wie overdrijft raakt uitgeput en haakt af. De hadith weerlegt wie toegestane, goede dingen (voedsel, zachte kleding) verbiedt (al-Aʿrāf 7:32); ook overdaad is af te raden. Tekortkomen en toevoegen zijn beide afgekeurd: als de Profeet ﷺ al ingreep toen mensen méér wilden doen, hoe zit het dan met wie nieuwe rituelen bedenkt? Wie in deze zaak van ons iets nieuws invoert wat er niet bij hoort, wordt afgewezen (al-Bukhārī en Muslim). Over overdrijving: Pas op voor overdrijving in de religie, want wie vóór jullie waren, gingen ten onder door overdrijving (Aḥmad; al-Albānī: ṣaḥīḥ) en de doordrammers zijn ten onder gegaan (Muslim); an-Nawawī: dat zijn zij die streng zijn waar dat niet hoort. Het boek noemt zonder bron uitspraken van az-Zuhrī en Mālik dat de Sunna redding is, 'als de ark van Nūḥ'.

Kernpunten

• De Profeet ﷺ vreesde Allah het meest, en toch vastte en at hij, bad en sliep, en trouwde.
• Maat houden in aanbidding: bestendig en klein is beter dan zwaar en kortstondig.
• Toegestane, goede dingen verbieden is afwijken van de Sunna.
• Toevoegen aan de Sunna is net zo afgekeurd als tekortschieten; vernieuwingen worden afgewezen.
• Overdrijving (ghuluww) en doordrammen (tanaṭṭuʿ) leiden tot ondergang.

Bron: الحديث (٢), les 2, vanaf p. 16.