Ribā: het gevaar, de definitie en het oordeel#✎

Drie grondslagen. Het verbod in financiële transacties draait vooral om drie zaken: woeker (ar-ribā), bedrog (al-ghishsh) en onzekerheid (al-gharar).

Het gevaar. Allah heeft in Zijn Boek niemand met oorlog bedreigd behalve wie ribā neemt: 'O jullie die geloven, vreest Allah en laat wat van de ribā overblijft, als jullie gelovigen zijn. En als jullie het niet doen, weest dan gewaarschuwd voor oorlog van Allah en Zijn Boodschapper' (al-Baqara 2:278–279). Alleen wie de regels kent, kan zich ertegen beschermen.

Definitie. In de taal betekent ribā vermeerdering, zoals de aarde die 'zwelt' na regen (Fuṣṣilat 41:39). Als vakterm: vermeerdering in bepaalde dingen, of: een overschot zonder tegenwaarde bij ruil van bezit tegen bezit.

Oordeel. Ribā is verboden door Koran, sunna en consensus: 'Allah heeft de handel toegestaan en de ribā verboden' (al-Baqara 2:275). De Profeet ﷺ noemde het eten van ribā bij de zeven verwoestende zonden: Vermijdt de zeven verwoestende zonden: shirk, tovenarij, het doden van een ziel die Allah verboden heeft behalve met recht, het eten van ribā, het eten van het bezit van de wees, vluchten op de dag van de strijd, en het belasteren van kuise, argeloze gelovige vrouwen. (al-Bukhārī en Muslim). Jābir overlevert dat de Profeet ﷺ vervloekte wie ribā eet, wie het laat eten, de twee getuigen en de schrijver, en zei: Zij zijn gelijk. (Muslim). Ibn Qudāma: de umma is het eens dat ribā verboden is. Al-Māwardī: ribā is in geen enkele wet ooit toegestaan geweest, want Allah zegt over de joden: 'en hun nemen van ribā terwijl het hun verboden was' (an-Nisāʾ 4:161).

Kernpunten

• Verbod in transacties draait om ribā, bedrog en onzekerheid.
• Allah dreigt alleen wie ribā neemt met oorlog.
• Ribā is vermeerdering zonder tegenwaarde bij ruil van bezit tegen bezit.
• Het eten van ribā behoort tot de zeven verwoestende zonden.
• Wie ribā eet, laat eten, getuigt of opschrijft, is vervloekt.

Bron: الفقه (٤), les 10, vanaf p. 28.