Ribā an-nasīʾa en veelgemaakte fouten#✎

Definitie. Ribā an-nasīʾa is ribā door uitstel (an-nasāʾ). Het is het verkopen van een ribawi-goed tegen een ribawi-goed met dezelfde oorzaak, zonder directe wederzijdse overdracht. Dezelfde oorzaak betekent dat beide geld zijn, of beide bewaarbaar hoofdvoedsel, van dezelfde of een andere soort. Voorbeelden: een ṣāʿ dadels voor een ṣāʿ tarwe zonder directe overdracht; duizend Saoedische riyal voor tweeduizend Egyptische pond zonder directe overdracht.

Bewijs. De hadith van ʿUbāda (les 13), en volgens het boek zei de Profeet ﷺ over het verkopen van zilver op termijn: Wat hand in hand is, daar is geen bezwaar in; en wat op termijn is, is ribā. (Muslim). Daaruit volgt: bij dezelfde oorzaak is directe overdracht verplicht. Verschilt de oorzaak, zoals voedsel tegen goud, dan mag uitstel.

Veelgemaakte fouten bij goud en zilver. Het boek markeert dit kader als alleen ter kennisname. (1) Oud goud ruilen tegen nieuw goud en het verschil bijbetalen; juist is het oude verkopen, het geld ontvangen en daarmee nieuw kopen. (2) Zilver op termijn of op afbetaling kopen. (3) Goud na de koop terugbrengen en goedkoper goud meenemen met verrekening van het verschil. (4) Goud reserveren met een aanbetaling en het later ophalen; men moet de volle prijs betalen en het goud meteen meenemen.

Betalen met de pinpas. Wie goud of zilver koopt met een pinpas waarbij het bedrag direct van zijn rekening naar die van de verkoper gaat, doet dat goed: dit geldt als echte overdracht, omdat de verkoper meteen over het geld kan beschikken.

Kernpunten

• Ribā an-nasīʾa is uitstel van overdracht bij goederen met dezelfde oorzaak.
• Bij geld tegen geld moet de overdracht direct zijn, ook als de munten verschillen.
• Oud goud niet direct ruilen tegen nieuw goud met bijbetaling; eerst verkopen, dan kopen.
• Goud reserveren met een aanbetaling is ribā an-nasīʾa.
• Betalen met de pinpas geldt als directe overdracht.

Bron: الفقه (٤), les 15, vanaf p. 35.