Eden: definitie, oordeel en soorten#✎

Definitie. Al-aymān is het meervoud van yamīn, dat onder meer eed, kracht en zegen betekent. Een eed heet yamīn (rechterhand), omdat mensen bij het zweren elkaars rechterhand vastsloegen. Als vakterm: iets bevestigen door de naam van Allah of een van Zijn eigenschappen te noemen.

Wettig. Volgens Koran, sunna en consensus. 'Allah rekent jullie niet af op het loze in jullie eden, maar wel op de eden die jullie vast aangingen' (al-Māʾida 5:89). De Profeet ﷺ zei: Bij Allah, als Allah het wil: ik zweer geen eed en zie daarna iets beters, of ik doe wat beter is en maak mij vrij van mijn eed. (al-Bukhārī en Muslim). Ibn Qudāma: de umma is het eens dat de eed wettig is.

Oordeel. In beginsel toegestaan. Verplicht als men er een recht mee vaststelt of onrecht mee afweert bij de rechter. Aanbevolen als er iets goeds van afhangt, zoals verzoening tussen ruziënden. Afkeurenswaardig, zoals zweren bij kopen en verkopen zonder reden. Verboden, zoals liegend zweren, of zweren om iets verbodens te doen of iets verplichts na te laten.

Drie soorten. (1) De loze eed (al-laghw): zweren zonder het te bedoelen, zoals 'nee, bij Allah' en 'ja, bij Allah'. Er is geen boete en geen verantwoording. (2) De onderdompelende eed (al-ghamūs): opzettelijk liegend zweren over iets in het verleden. Het is een grote zonde; berouw is verplicht en rechten moeten teruggegeven worden. De Profeet ﷺ zei: De grote zonden zijn: shirk, ongehoorzaamheid aan de ouders, het doden van een ziel en de onderdompelende eed. (al-Bukhārī). Zij heet zo omdat zij haar eigenaar in de zonde en dan in het Vuur dompelt. (3) De bindende eed (al-munʿaqida): zweren over iets in de toekomst met de bedoeling te zweren. Die moet worden nagekomen, of bij breken (al-ḥinth) volgt een boete (al-Māʾida 5:89).

Kernpunten

• Een eed bevestigt iets met de naam of een eigenschap van Allah.
• Het oordeel varieert van verplicht tot verboden.
• Op een loze eed staat geen boete.
• De onderdompelende eed is een grote zonde en vraagt berouw en het teruggeven van rechten.
• Bij het breken van een bindende eed volgt een boete.

Bron: الفقه (٤), les 32, vanaf p. 74.