Het vrijwillige gebed#✎

Het tweede fiqh-boek vervolgt het hoofdstuk over het gebed. Het begint met het vrijwillige gebed (ṣalāt at-taṭawwuʿ). In de taal betekent taṭawwuʿ iets geven of doen wat niet verplicht is (al-Baqara 2:184). In de fiqh zijn het alle gebeden die niet verplicht zijn. Ze heten ook sunna, mustaḥabb, raghība of faḍīla.

De waarde ervan. De Profeet ﷺ hield er vast aan. In de hadith qudsī zegt Allah: Mijn dienaar blijft Mij naderen met vrijwillige daden totdat Ik hem liefheb (al-Bukhārī).

Staan of zitten. In het verplichte gebed is staan een zuil: wie kan staan en zit, heeft geen geldig gebed. Een vrijwillig gebed mag zittend, maar staan is beter. Wie zit terwijl hij kan staan, krijgt de helft van de beloning. Wie zit omdat hij niet kan staan, krijgt de volle beloning. Bewijs is de hadith van ʿImrān ibn Ḥuṣayn: wie staande bidt, dat is het beste; wie zittend bidt, krijgt de helft van de beloning van wie staat (al-Bukhārī). Wie zittend bidt, zit volgens de Sunna in kleermakerszit (ʿĀʾisha, an-Nasāʾī, ṣaḥīḥ volgens al-Albānī).

Waarom vrijwillig bidden? (1) Het verhoogt in rang en wist zonden: je knielt geen enkele keer voor Allah of Allah verheft je daarmee een rang en wist een zonde (Thawbān, Muslim). (2) Het is een weg naar het Paradijs. Rabīʿa ibn Kaʿb vroeg om het gezelschap van de Profeet ﷺ in het Paradijs en kreeg te horen: help mij dan tegen jezelf met veel neerknielen (Muslim). (3) Het vult tekorten in het verplichte gebed aan. Op de Dag des Oordeels wordt eerst het gebed beoordeeld, en wat ontbreekt wordt aangevuld met vrijwillige gebeden (Abū Hurayra, Abū Dāwūd en an-Nasāʾī, ṣaḥīḥ volgens al-Albānī).

Twee soorten. (1) Gebonden aan een tijd. Dat kan horen bij de verplichte gebeden, zoals de rawātib, of zelfstandig zijn, zoals witr en ḍuḥā. (2) Vrij (muṭlaq): het nachtgebed en vrijwillig gebed overdag, buiten de verboden tijden.

Kernpunten

• Vrijwillig gebed is elk gebed dat niet verplicht is.
• Zittend bidden mag in een vrijwillig gebed; wie kan staan en toch zit, krijgt de helft van de beloning.
• Vrijwillige gebeden verhogen in rang, leiden naar het Paradijs en vullen tekorten in de verplichte gebeden aan.
• Er zijn tijdgebonden vrijwillige gebeden (rawātib, witr, ḍuḥā) en vrije (nachtgebed, gebed overdag).

Bron: الفقه (٢), les 1, vanaf p. 12.