Neerknielen bij recitatie en uit dankbaarheid#✎

Sujūd at-tilāwa. Dit is één keer neerknielen als men een vers met een sujūd-plaats reciteert of hoort. Volgens de meeste geleerden is het Sunna. Ibn ʿUmar vertelde dat de Profeet ﷺ neerknielde en zij met hem, tot er geen plaats was voor hun voorhoofd (al-Bukhārī en Muslim). Het geldt in en buiten het gebed, voor wie reciteert en wie luistert. Abū Hurayra knielde neer bij al-Inshiqāq en zei dat hij dat achter de Profeet ﷺ had gedaan (al-Bukhārī en Muslim). Wie luistert, volgt de reciteerder: knielt hij, dan knielt de luisteraar mee.

De waarde. Als de mens een sujūd-vers reciteert en neerknielt, trekt de duivel zich huilend terug: de mens kreeg het bevel neer te knielen en deed het, en voor hem is het Paradijs (Muslim).

Hoe het gaat.

• Men zegt takbīr bij het neerknielen.
• Men zegt "subḥāna rabbiya l-aʿlā" en kan smeekbeden toevoegen, zoals sajada wajhī lilladhī khalaqahu… (Muslim).
• Buiten het gebed staat men op zonder takbīr en zonder salām.
• In het gebed zegt men wel takbīr bij het opstaan.

Voorwaarden. Volgens het boek zijn rituele reinheid en richting qibla niet vereist, omdat er geen bewijs voor is. Ibn ʿUmar knielde neer zonder woeḍoe (al-Bukhārī, zonder isnād). Reinheid en qibla zijn wel beter als het kan. Neerknielen mag ook in een verboden tijd, omdat het volgens het boek geen gebed is. De sujūd in Ṣād is volgens het boek een dankbaarheidssujūd: Ṣād hoort niet bij de verplichte sujūd-plaatsen, maar ik zag de Profeet ﷺ erin neerknielen (Ibn ʿAbbās, al-Bukhārī).

Sujūd ash-shukr. Neerknielen uit dankbaarheid is aanbevolen bij een zegen, een afgewend onheil of goed nieuws. Als er iets kwam dat de Profeet ﷺ verheugde, viel hij neer in sujūd (Abū Bakra, Abū Dāwūd, ḥasan volgens al-Albānī). Kaʿb ibn Mālik knielde neer toen hij hoorde dat zijn berouw was aanvaard (al-Bukhārī en Muslim). De regels zijn dezelfde als bij de recitatie-sujūd.

Kernpunten

• Sujūd at-tilāwa is één keer neerknielen, Sunna voor reciteerder en luisteraar.
• Volgens het boek zijn woeḍoe en qibla daarvoor niet vereist, al zijn ze beter.
• De sujūd in Ṣād is volgens het boek een dankbaarheidssujūd.
• Sujūd ash-shukr volgt bij een zegen of goed nieuws en heeft dezelfde regels.

Bron: الفقه (٢), les 7, vanaf p. 31.