Het dodengebed#✎

Na de wassing en de lijkwade volgt het dodengebed. Wie bij de baar is tot erover gebeden is, krijgt een qīrāṭ; wie blijft tot hij begraven is, krijgt twee qīrāṭ. Gevraagd wat dat is, zei hij: als twee grote bergen (Abū Hurayra, al-Bukhārī en Muslim). Het gebed is een gemeenschapsplicht.

Hoe het gaat.

1. De eerste takbīr; men zegt de openingssmeekbede en reciteert al-Fātiḥa.
2. De tweede takbīr; men zegt de Ibrāhīmitische zegening over de Profeet ﷺ.
3. De derde takbīr; men maakt veel smeekbede voor de overledene. Bijvoorbeeld (Muslim): Allāhumma ghfir lahu wa-rḥamhu wa-ʿāfihi wa-ʿfu ʿanhu…, "vergeef hem, wees hem genadig, behoed hem en scheld hem kwijt; was hem met water, sneeuw en hagel; geef hem een beter huis en een betere familie; laat hem het Paradijs binnengaan en bescherm hem tegen de bestraffing van het graf". Een andere: Allāhumma ghfir li-ḥayyinā wa-mayyitinā… (Abū Dāwūd, ṣaḥīḥ volgens al-Albānī). Voor een vrouw zet men het voornaamwoord in het vrouwelijk. Voor een kind vraagt men dat het een voorschot, beloning en voorspraak voor zijn ouders is. Daarvoor is volgens het boek niets vastgelegd van de Profeet ﷺ.
4. De vierde takbīr; men staat even stil, mag smeekbede doen, en geeft één salām naar rechts.

Waar staat de imam? Volgens de afbeelding in het boek bij het hoofd van een man en bij het midden van een vrouw.

Gemist? Wie het gebed miste, mag het bij het graf bidden, met het graf tussen hem en de qibla, zoals de Profeet ﷺ deed.

Het gebed in afwezigheid. Toen an-Najāshī, de koning van Abessinië, stierf, maakte de Profeet ﷺ dat bekend, stelde de mensen in rijen op en bad over hem (al-Bukhārī en Muslim). Volgens het boek is dit voorgeschreven in twee gevallen. (1) Er is op de plaats waar hij stierf niet over hem gebeden. (2) Hij was van groot nut voor de moslims, zoals een geleerde, een gulle handelaar of een strijder.

Een miskraam. Een miskraam (siqṭ) is een foetus die vóór zijn voltooiing ter wereld komt. Na vier maanden wordt hij gewassen, gewikkeld en over gebeden. Daarvóór is het een stuk vlees dat zonder gebed wordt begraven.

Kernpunten

• Het dodengebed is een gemeenschapsplicht met vier takbīrs en één salām.
• Na de eerste al-Fātiḥa, na de tweede de zegening over de Profeet ﷺ, na de derde smeekbede voor de overledene.
• Wie het gebed miste, bidt bij het graf.
• Een miskraam van vier maanden of ouder wordt gewassen en over gebeden.

Bron: الفقه (٢), les 20, vanaf p. 72.