Het gebed van de zieke en de reiziger#✎

Mensen met een reden (ahl al-aʿdhār) kunnen het gebed niet volledig verrichten, zoals reizigers, zieken en wie in angst is. Allah heeft het voor hen lichter gemaakt: ﴿Allah belast geen ziel boven haar vermogen﴾ (al-Baqara 2:286), ﴿en Hij heeft jullie in de godsdienst geen benauwdheid opgelegd﴾ (al-Ḥajj 22:78), ﴿vrees Allah zoveel als jullie kunnen﴾ (at-Taghābun 64:16).

De zieke. Hij staat in het verplichte gebed zoveel hij kan, ook leunend op een stok of muur: als ik jullie iets beveel, doe ervan wat jullie kunnen (al-Bukhārī en Muslim). Kan hij niet staan, dan zit hij; kan hij niet zitten, dan op zijn zij: bid staand; kun je dat niet, dan zittend; kun je dat niet, dan op een zij (ʿImrān ibn Ḥuṣayn, al-Bukhārī). Zolang zijn verstand er is, vervalt het gebed niet, ook al kan hij alleen met gebaren bidden. Kan hij zelfs dat niet, dan vervallen de handelingen. Hij neemt ze dan in zijn hart voor en zegt de woorden als hij kan; "zo noemen de geleerden het", aldus het boek. Wie zittend gebaart, buigt het hoofd voor rukūʿ en iets dieper voor sujūd.

De reiziger: inkorten (qaṣr). Bij qaṣr worden de vier-rakʿa-gebeden twee rakʿa's. Het geldt op elke reis (an-Nisāʾ 4:101). Ibn ʿUmar reisde met de Profeet ﷺ, Abū Bakr, ʿUmar en ʿUthmān, en zij baden op reis nooit meer dan twee (al-Bukhārī en Muslim). Sommige geleerden noemen volledig bidden op reis afgeraden, omdat de Profeet ﷺ en zijn metgezellen altijd inkortten.

Wanneer en hoe lang? Men kort in op alles wat gewoonlijk reis heet. Men blijft inkorten zolang men reiziger is, tenzij men zich ergens wil vestigen. Ibn al-Mundhir zegt: zij zijn het erover eens dat de reiziger inkort zolang hij niet besluit te blijven. Men begint pas als men de bebouwing van zijn woonplaats heeft verlaten.

Wanneer niet inkorten? (ter kennisname, p. 57)

1. Achter een imam die niet reist; dan bidt men volledig. Ibn ʿAbbās noemde dat de Sunna van Abū l-Qāsim ﷺ (Aḥmad, ṣaḥīḥ volgens al-Albānī).
2. Wie besluit zich te vestigen.
3. Achter iemand van wie men niet weet of hij reiziger is; volgens het boek bidt men dan volledig.
4. Een gemist gebed van thuis dat men op reis inhaalt, bidt men volledig: wie een gebed verslaapt of vergeet, laat hem het bidden wanneer hij het zich herinnert (al-Bukhārī en Muslim).
5. Een gemist reisgebed dat men thuis inhaalt, mag kort, maar volledig is voorzichtiger.

Kernpunten

• De zieke bidt staand, anders zittend, anders op zijn zij; het gebed vervalt niet zolang zijn verstand er is.
• Inkorten is twee rakʿa's bidden in plaats van vier, op elke reis die gewoonlijk reis heet.
• Men kort in zolang men reist, vanaf het verlaten van de bebouwing.
• Achter een imam die niet reist, bidt de reiziger volledig.

Bron: الفقه (٢), les 14, vanaf p. 55.