Adab van niezen en geeuwen#✎

Niezen is een gunst die dank vraagt: het beschermt de luchtwegen tegen stof en vreemde deeltjes. Geeuwen is een diepe, plotselinge inademing en is ongewenst. Allah houdt van niezen en heeft een hekel aan geeuwen (al-Bukhārī).

Adab van het niezen.

1. Zacht niezen en het gezicht bedekken met hand of kleed (Aḥmad en at-Tirmidhī, Abū Hurayra).
2. Allah prijzen; wie het hoort zegt tashmīt, en de niezer bidt voor hem: Laat hij zeggen: al-ḥamdu li-llāh; laat zijn broeder zeggen: yarḥamuka llāh; en laat hij dan zeggen: yahdīkumu llāh wa-yuṣliḥu bālakum (al-Bukhārī). Het boek noemt ook andere authentieke vormen, zoals "al-ḥamdu li-llāh ʿalā kulli ḥāl".
3. Tashmīt hoogstens drie keer; wie vaker niest is verkouden (Abū Dāwūd; ṣaḥīḥ volgens al-Albānī).

Ook in het gebed mag men Allah prijzen na het niezen: een man deed dat achter de Profeet ﷺ, en hij zei dat meer dan dertig engelen haastten om die woorden naar boven te brengen (at-Tirmidhī; ḥasan volgens al-Albānī). Tegen een ongelovige zegt men "moge Allah jullie leiden en jullie zaken goed maken": joden niesden bij hem in de hoop op "moge Allah jullie genadig zijn", maar hij zei dat (Aḥmad, Abū Mūsā; ṣaḥīḥ volgens al-Arnaʾūṭ). Wie Allah niet prijst, krijgt geen tashmīt (al-Bukhārī en Muslim, Anas).

De wijsheid. Ibn al-Qayyim legt uit dat niezen schadelijke dampen uit het hoofd verdrijft; daarom is lof voorgeschreven, ook omdat het lichaam heel blijft na een schok die voor het lichaam is als een aardbeving voor de aarde.

Oordeel over tashmīt (p. 39). Een groep geleerden noemt het verplicht voor iedereen die de niezer Allah hoort prijzen; Ibn Daqīq al-ʿĪd wijst op de hadith dan is het een plicht voor elke moslim die het hoort (al-Bukhārī).

Adab van het geeuwen. Zoveel mogelijk onderdrukken en geen "haa" zeggen, want dan lacht de shayṭān (al-Bukhārī); lukt dat niet, de hand voor de mond houden, want de shayṭān gaat naar binnen (Muslim). An-Nawawī legt uit dat dit voorkomt dat de shayṭān zijn doel bereikt: het gezicht misvormen, de mond binnengaan en lachen.

Kernpunten

• Niezen is een gunst; geeuwen is ongewenst.
• De niezer prijst Allah, de hoorder zegt tashmīt en de niezer bidt voor hem terug.
• Tashmīt hoogstens drie keer, niet voor wie Allah niet prijst; tegen een ongelovige een smeekbede om leiding.
• Volgens een groep geleerden is tashmīt verplicht.
• Geeuwen onderdrukken en de hand voor de mond houden.

Bron: التربية الإسلامية (٣) الآداب الشرعية, les 10, vanaf p. 37.