Adab van het advies (an-naṣīḥa)#✎

Fouten maken is menselijk, en advies helpt de mens om terug te keren. De godsdienst is advies; zij vroegen: voor wie? Hij zei: voor Allah, Zijn Boek, Zijn Boodschapper, de leiders van de moslims en hun gewone mensen (Muslim).

Adab van de adviseur.

1. Zich vergewissen dat de fout echt gebeurde. De Profeet ﷺ hoorde dat ʿAbd Allāh ibn ʿAmr gezegd had dat hij zolang hij leefde de nachten zou doorbidden en de dagen zou vasten. Hij vroeg eerst: Ben jij degene die dat zegt?, en hij zei: ja (Muslim).
2. Zelf niet doen wat hij verbiedt: Shuʿayb zei: ﴿Ik wil niet zelf doen wat ik jullie verbied﴾ (Hūd 11:88). Een dichter spreekt van de ongodvrezende die anderen godsvrees beveelt, als een zieke arts die mensen geneest. Dat betekent volgens het boek niet dat een adviseur nooit zondigt.
3. Oprechtheid: ﴿Ik wil slechts verbetering, zoveel als ik kan﴾ (Hūd 11:88). ʿUmar ibn ʿAbd al-ʿAzīz zei: wie zijn broeder advies geeft in zijn godsdienst en let op het welzijn van zijn wereld, heeft de band goed onderhouden en zijn recht vervuld.
4. Advies met kennis (al-Aʿrāf 7:62, Nūḥ).
5. Betrouwbaar en eerlijk zijn: ﴿en ik ben voor jullie een betrouwbare adviseur﴾ (al-Aʿrāf 7:68, Hūd); wie om raad gevraagd wordt, is een vertrouwensman (Aḥmad en at-Tirmidhī, ḥasan).
6. De waarheid zeggen, niet vleien: en als hij je om advies vraagt, adviseer hem dan (Muslim).
7. In het geheim adviseren. Ash-Shāfiʿī zei: wie zijn broeder in het geheim vermaant, adviseert hem en siert hem; wie hem in het openbaar vermaant, stelt hem te schande. Hij dichtte: adviseer mij als ik alleen ben, niet in een groep, want advies voor de mensen is een soort berisping die ik niet wil horen. Al-Fuḍayl ibn ʿIyāḍ: de gelovige bedekt en adviseert, de zondaar ontmaskert en verwijt.
8. Snel advies geven aan wie het nodig heeft (al-Qaṣaṣ 28:20).
9. De positie van de geadviseerde respecteren: de brief aan Heraclius begon met Van Muḥammad, de Boodschapper van Allah, aan Heraclius, de grote van de Romeinen (al-Bukhārī en Muslim).
10. Zachtheid (Ṭā-Hā 20:43–44): als Allah zachtheid beval tegenover Farao, die goddelijkheid claimde, dan geldt dat des te meer voor anderen.
11. Kort, met goede woorden, zonder gekunsteldheid: Wat een goede man is ʿAbd Allāh, als hij maar 's nachts zou bidden; daarna bad Ibn ʿUmar 's nachts (al-Bukhārī en Muslim).
12. Geduld met kwetsing (Luqmān 31:17).
13. Zich niet boven de geadviseerde verheffen: Het is genoeg kwaad voor iemand om zijn moslimbroeder te minachten (Muslim).
14. Bedekken en niet roddelen: Wie een moslim bedekt, die bedekt Allah op de Dag der Opstanding (al-Bukhārī en Muslim).

Adab van wie advies krijgt (p. 49).

1. Advies vragen bij iemand die verstandig, betrouwbaar en ervaren is (Āl ʿImrān 3:159). De Koranlezers, oud en jong, waren de raadgevers van ʿUmar (al-Bukhārī). Men raadpleegt geen vijand, onwetende of iemand met een zwak oordeel.
2. Het advies aannemen en er snel naar handelen (al-Qaṣaṣ 28:20–21).
3. De adviseur liefhebben en respecteren: Allah keurde af dat het volk van Ṣāliḥ de adviseurs niet liefhad (al-Aʿrāf 7:79).
4. De verdienste van de adviseur erkennen en voor hem bidden: Wie jullie iets goeds doet, beloon hem; vinden jullie niets om hem mee te belonen, bid dan voor hem tot jullie zien dat jullie hem beloond hebben (Abū Dāwūd; ṣaḥīḥ volgens al-Albānī).

Kernpunten

• De godsdienst is advies, voor Allah, Zijn Boek, Zijn Boodschapper, de leiders en de gewone moslims.
• De adviseur vergewist zich eerst, is oprecht, heeft kennis en is betrouwbaar.
• Advies gebeurt bij voorkeur in het geheim, met zachtheid en goede woorden.
• De adviseur verheft zich niet, bedekt fouten en is geduldig met kwetsing.
• Wie advies krijgt, zoekt een goede raadgever, neemt het advies aan en bidt voor de adviseur.

Bron: التربية الإسلامية (٣) الآداب الشرعية, les 13, vanaf p. 46.