Eenheid 4: De markt, de moskee en de vrijdag#
Overzicht
Eenheid 4 · 6 lessen
De markt, de moskee en de vrijdag
Zes lessen samen op één pagina
De markt kent adab voor verkoper én koper: geen geschreeuw, de blik neerslaan, niet afgehouden worden van het gebed, de regels van handel kennen, eerlijkheid, ruimhartigheid, een koop terugdraaien als dat gevraagd wordt, schulden vastleggen en ṣadaqa geven. De verkoper zweert geen eden, bedriegt niet, kopt niet op, verkoopt geen verboden waar en verkoopt niet over de verkoop van zijn broeder heen; de koper verspilt niet, drijft de prijs niet op en betaalt. De moskee wordt bewaard voor shirk en vuil, voor het omroepen van verloren zaken en voor handel; men gaat er rein en rustig heen, bidt taḥiyyat al-masjid en hindert niemand. De vrijdag kent ghusl, vroeg gaan, te voet, zwijgen tijdens de preek, al-Kahf, veel ṣalāt op de Profeet ﷺ en smeekbeden.
Bron: Islamitische opvoeding (3): de islamitische omgangsvormen, Zad-reeks · p. 60–79
Eenheid 4 in één kaart
De belangrijkste punten uit het boek.
Het hoofdstuk in één oogopslag
Lessen in dit hoofdstuk
Oefeningen van het boek op p. 68, 75 en 79. De Nederlandse weergave van hadith en verzen geeft de betekenis weer; het is geen vertaling.
Schema’s
Adab van verkoper en koper
Wat voor elk van beiden geldt, volgens het boek.
| Vergelijking | Verkoper | Koper |
|---|---|---|
| Eerlijkheid | geen eden, geen bedrog, geen gebreken verzwijgen | de dingen van mensen niet tekortdoen |
| Prijs | gematigde winst en niet opkopen | betalen en de prijs niet opdrijven |
| Recht van de broeder | niet verkopen over de verkoop van zijn broeder heen | niet kopen over de koop van zijn broeder heen |
| Overig | geen verboden waar verkopen | niet verspillen en de markt geen uitje maken |
Naar de moskee gaan
In de volgorde van het boek.
Uitleg
Wie bedriegt hoort niet bij mij
De Profeet ﷺ kwam langs een hoop voedsel, stak zijn hand erin en zijn vingers werden nat. Hij zei: wat is dit, verkoper? Die zei: de regen heeft het getroffen. Hij zei: waarom heb je het niet bovenop gelegd zodat de mensen het zien? Wie bedriegt, hoort niet bij mij.
De moskee vrij van shirk
Vijf dagen voor zijn dood verbood de Profeet ﷺ graven tot gebedsplaatsen te maken; hij vervloekte de joden en christenen die de graven van hun profeten tot gebedsplaatsen maakten, en beval graven gelijk te maken.
De biddenden hinderen
Loop niet voor een biddende langs, verhef je stem niet bij het reciteren boven anderen, hinder niet met de geur van knoflook of ui (en zeker niet met rook), spuug niet in de moskee en zet je schoenen niet waar ze hinderen.
Heeft de vrijdag een vaste sunna?
Ervoor is er geen vaste sunna; men bidt vrijwillig en gedenkt Allah tot de imam komt. Erna combineerde Ibn Taymiyya de hadith: vier rakʿa’s in de moskee, twee thuis.
Kernpunten
Adab op de markt voor beiden
- geen geschreeuw of ruzie
- de blik neerslaan
- niemand hinderen
- handel houdt niet af van het gebed
- niet handelen na de tweede oproep op vrijdag
- de regels van handel kennen
- eerlijk zijn en gebreken melden
- ruimhartigheid
- een koop terugdraaien op verzoek
- schulden vastleggen
- veel ṣadaqa geven
Adab van de vrijdag
- ghusl, parfum, siwāk en de beste kleding
- vroeg gaan
- te voet gaan
- niet over nekken stappen
- je naar de imam richten
- zwijgen tijdens de preek
- al-Kahf lezen
- veel ṣalāt op de Profeet ﷺ
- veel smeekbeden
Begrippen
هيشات الأسواق
hayshāt al-aswāq
Gedrang, twist, ruzie en geschreeuw op de markt.
الإقالة
al-iqāla
De waar terugnemen en het geld teruggeven om de koop te ontbinden, op verzoek van een van beiden.
الاحتكار
al-iḥtikār
Voedsel kopen in dure tijden en achterhouden zodat de prijs stijgt.
التسعير
at-tasʿīr
De overheid stelt een vaste prijs vast en verplicht de mensen daartoe.
النجش
an-najsh
De prijs opdrijven door iemand die niet wil kopen.
تحية المسجد
taḥiyyat al-masjid
Twee rakʿa’s voordat men in de moskee gaat zitten.
آذيت وآنيت
ādhayta wa ānayta
Je hinderde de mensen door over hen te stappen, en je kwam laat.
Hadith
De hadith die in de lessen van dit hoofdstuk genoemd worden, met tekst en bronvermelding zoals in het boek.
-
«وإياكم وهيشات الأسواق»
Pas op voor het gedrang en geschreeuw van de markten
Bron: Muslim
-
Overgeleverd door ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb
«لا يبع في سوقنا إلا من تفقه في الدين»
Op onze markt verkoopt alleen wie de religie begrijpt
Bron: at-Tirmidhī; al-Albānī noemde hem ḥasan
Een uitspraak van ʿUmar.
-
«البيعان بالخيار ما لم يتفرقا، فإن صدقا وبينا بورك لهما في بيعهما، وإن كذبا وكتما محقت بركة بيعهما»
Koper en verkoper mogen kiezen zolang zij niet uit elkaar zijn; zijn zij eerlijk en open, dan wordt hun koop gezegend; liegen en verzwijgen zij, dan verdwijnt de zegen
Bron: al-Bukhārī en Muslim
-
«رحم الله رجلا سمحا إذا باع وإذا اشترى وإذا اقتضى»
Allah zij barmhartig voor een man die ruimhartig is als hij verkoopt, koopt en zijn recht opeist
Bron: al-Bukhārī en Muslim
-
«من أقال مسلما أقاله الله عثرته يوم القيامة»
Wie voor een moslim een koop terugdraait, hem helpt Allah op de Dag der Opstanding over zijn misstap heen
Bron: Aḥmad en Abū Dāwūd; al-Albānī noemde hem authentiek
-
Overgeleverd door Qays ibn Abī Gharaza
«إن هذه السوق يخالطها اللغو والكذب، فشوبوها بالصدقة»
Op deze markt mengen zich loze praat en leugens; meng er dus ṣadaqa doorheen
Bron: at-Tirmidhī; al-Albānī noemde hem authentiek
-
Overgeleverd door Abū Hurayra
«الحلف منفقة للسلعة ممحقة للبركة»
Een eed helpt de waar te verkopen maar neemt de zegen weg
Bron: al-Bukhārī en Muslim
-
Overgeleverd door Abū Hurayra
«أفلا جعلته فوق الطعام كي يراه الناس؟ من غش فليس مني»
Waarom heb je het niet bovenop gelegd zodat de mensen het zien? Wie bedriegt, hoort niet bij mij
Bron: Muslim
-
«من احتكر فهو خاطئ»
Wie opkoopt om de prijs op te drijven, is een zondaar
Bron: Muslim
-
«أحب البلاد إلى الله مساجدها، وأبغض البلاد إلى الله أسواقها»
De plekken die Allah het liefst zijn, zijn de moskeeën, en die Hem het meest tegenstaan zijn de markten
Bron: Muslim
-
Overgeleverd door Jundab
«ألا فلا تتخذوا القبور مساجد، إني أنهاكم عن ذلك»
Maak dus geen graven tot gebedsplaatsen; ik verbied jullie dat
Bron: Muslim
-
«من بنى مسجدا لله تعالى يبتغي به وجه الله بنى الله له بيتا في الجنة»
Wie voor Allah een moskee bouwt en daarmee Zijn aangezicht zoekt, voor hem bouwt Allah een huis in het Paradijs
Bron: al-Bukhārī en Muslim
-
«من سمع رجلا ينشد ضالة في المسجد فليقل: لا ردها الله عليك، فإن المساجد لم تبن لهذا»
Wie iemand in de moskee om iets verlorens hoort roepen, laat hem zeggen: moge Allah het je niet teruggeven, want moskeeën zijn daar niet voor gebouwd
Bron: Muslim
-
«إذا أقيمت الصلاة فلا تأتوها تسعون، وأتوها تمشون عليكم السكينة، فما أدركتم فصلوا وما فاتكم فأتموا»
Als het gebed begint, ren er dan niet heen maar loop rustig; bid wat je haalt en voltooi wat je mist
Bron: al-Bukhārī en Muslim
-
«إذا دخل أحدكم المسجد فليركع ركعتين قبل أن يجلس»
Als een van jullie de moskee binnengaat, laat hij twee rakʿa’s bidden voordat hij gaat zitten
Bron: al-Bukhārī en Muslim
-
«لو يعلم المار بين يدي المصلي ماذا عليه، لكان أن يقف أربعين خيرا له من أن يمر بين يديه»
Als wie voor een biddende langsloopt wist wat hem treft, dan was veertig blijven staan beter voor hem dan voor hem langs te lopen
Bron: Muslim
-
Overgeleverd door Anas
«البزاق في المسجد خطيئة، وكفارتها دفنها»
Spugen in de moskee is een zonde, en de boete ervoor is het bedekken
Bron: al-Bukhārī en Muslim
-
«غسل الجمعة واجب على كل محتلم»
De ghusl op vrijdag is een plicht voor iedere volwassene
Bron: al-Bukhārī en Muslim
-
«إذا قلت لصاحبك يوم الجمعة: أنصت، والإمام يخطب، فقد لغوت»
Als je op vrijdag tegen je buurman zegt "stil" terwijl de imam preekt, heb je loos gesproken
Bron: al-Bukhārī en Muslim
-
Overgeleverd door Abū Saʿīd al-Khudrī
«من قرأ سورة الكهف في يوم الجمعة أضاء له من النور ما بين الجمعتين»
Wie op vrijdag soera al-Kahf leest, voor hem schijnt licht tot de volgende vrijdag
Bron: al-Ḥākim en al-Bayhaqī; al-Albānī noemde hem authentiek
-
«إن في الجمعة لساعة لا يوافقها عبد مسلم قائم يصلي يسأل الله خيرا إلا أعطاه إياه»
Op vrijdag is er een uur waarin geen moslim die staat te bidden Allah om iets goeds vraagt, of Hij geeft het hem
Bron: al-Bukhārī en Muslim
Personen
De personen die in dit hoofdstuk genoemd worden, en waarom.
Genoemd in de tekst
-
ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb
عمر بن الخطاب
Metgezel · gest. 23 AH
Zei: op onze markt verkoopt alleen wie de religie begrijpt.
-
Qays ibn Abī Gharaza
قيس بن أبي غرزة
Metgezel
Overleverde de opdracht ṣadaqa door de handel te mengen.
-
Abū Hurayra
أبو هريرة
Metgezel · gest. 57 AH
Overleverde het verhaal van de verkoper met het natte voedsel.
-
Salmān al-Fārisī
سلمان الفارسي
Metgezel · gest. 34 AH
Zei: wees niet de eerste die de markt binnengaat of de laatste die vertrekt.
-
Jundub ibn ʿAbd Allāh al-Bajalī
جندب بن عبد الله البجلي
Metgezel · gest. 64 AH
Overleverde het verbod om graven tot gebedsplaatsen te maken, vijf dagen voor zijn dood ﷺ.
-
ʿĀʾisha bint Abī Bakr
عائشة بنت أبي بكر
Metgezel · gest. 58 AH
Overleverde de vervloeking van wie graven tot gebedsplaatsen maakt en de opdracht moskeeën in de wijken te bouwen.
-
Umm Salama
أم سلمة
Metgezel · gest. 62 AH
Noemde een kerk in Abessinië met afbeeldingen.
-
Ibn al-Qayyim al-Jawziyya
ابن القيم
Geleerde · gest. 751 AH
Zei: graven verhogen of erop bouwen hoorde niet bij zijn leiding.
-
Burayda ibn al-Ḥuṣayb
بريدة بن الحصيب
Metgezel · gest. 63 AH
Overleverde zijn woorden tegen wie om een rode kameel riep: moge je hem niet vinden.
-
an-Nawawī
النووي
Geleerde · gest. 676 AH
Legde uit dat "moge je het niet vinden" een straf is, en noemde over nekken stappen verboden.
-
ʿAbd Allāh ibn ʿAmr ibn al-ʿĀṣ
عبد الله بن عمرو بن العاص
Metgezel · gest. 65 AH
Overleverde het verbod op kopen en verkopen in de moskee.
-
ash-Shawkānī
الشوكاني
Geleerde · gest. 1250 AH
Legde uit wanneer het vlechten van de vingers verboden is.
-
Jābir ibn ʿAbd Allāh
جابر بن عبد الله
Metgezel · gest. 78 AH
Overleverde het verhaal van Sulayk en de woorden: ga zitten, je hinderde en kwam laat.
-
Sulayk al-Ghaṭafānī
سليك الغطفاني
Metgezel
Kreeg de opdracht twee rakʿa’s te bidden terwijl de imam preekte.
-
Abū Dharr al-Ghifārī
أبو ذر الغفاري
Metgezel · gest. 32 AH
Overleverde wat het gebed verbreekt.
-
Anas ibn Mālik
أنس بن مالك
Metgezel · gest. 93 AH
Overleverde: spugen in de moskee is een zonde.
-
Aws ibn Aws
أوس بن أوس
Metgezel
Overleverde de verdienste van te voet naar het vrijdaggebed gaan.
-
ʿAbd Allāh ibn Masʿūd
عبد الله بن مسعود
Metgezel · gest. 32 AH
Overleverde dat men zich tijdens de preek naar de imam richtte.
-
Muḥammad ibn Ṣāliḥ al-ʿUthaymīn
محمد بن صالح العثيمين
Geleerde · gest. 1421 AH
Zei: groeten tijdens de vrijdagpreek is verboden, en teruggroeten ook.
-
Abū Saʿīd al-Khudrī
أبو سعيد الخدري
Metgezel · gest. 74 AH
Overleverde de verdienste van al-Kahf op vrijdag.
-
Ibn Taymiyya
ابن تيمية
Geleerde · gest. 728 AH
Combineerde de hadith over de sunna na het vrijdaggebed.
-
ʿUmāra ibn Ruwayba ath-Thaqafī
عمارة بن رؤيبة الثقفي
Metgezel
Keurde het heffen van de handen op de minbar tijdens de preek af.
Herhaling
Het belangrijkste vlak voor een toets
- Op de markt: eerlijkheid, ruimhartigheid en kennis, zonder geschreeuw en zonder het gebed te vergeten.
- De verkoper mag niet bedriegen, vals zweren, opkopen of verboden waar verkopen.
- Moskeeën worden bewaard voor shirk, vuil, het omroepen van verloren zaken en handel.
- Je gaat rein en rustig naar de moskee, bidt taḥiyyat al-masjid en hindert niemand.
- Op vrijdag: ghusl, vroeg gaan, zwijgen, al-Kahf, ṣalāt op de Profeet ﷺ en smeekbeden.
Flitskaarten
Mijn favorieten
Tik op het sterretje bij een kaart om hem hier te bewaren.
Test jezelf
Wat doet een eed bij verkoop volgens de hadith?
Wat is najsh?
Wijn verkopen aan niet-moslims mag.
Wat zeg je tegen wie in de moskee om iets verlorens roept?
Wie binnenkomt terwijl de imam op vrijdag preekt, gaat zitten zonder te bidden.
Wanneer is het uur van verhoring op vrijdag het meest waarschijnlijk?
Originele tekst
Deze pagina bundelt de lessen van het hoofdstuk. De volledige samenvatting per les, en de bladzijden in het oorspronkelijke boek:
- Les 16 Adab van de markt: voor koper en verkoper
Samenvatting van de les · Bladzijden in het boek: p. 60–63
- Les 17 Adab voor de verkoper
Samenvatting van de les · Bladzijden in het boek: p. 64–65
- Les 18 Adab voor de koper
Samenvatting van de les · Bladzijden in het boek: p. 66–68
- Les 19 Adab van de moskeeën
Samenvatting van de les · Bladzijden in het boek: p. 69–72
- Les 20 Adab tegenover de mensen in de moskee
Samenvatting van de les · Bladzijden in het boek: p. 73–75
- Les 21 Adab van de vrijdag
Samenvatting van de les · Bladzijden in het boek: p. 76
Het hele hoofdstuk in het oorspronkelijke boek: Islamitische opvoeding (3): de islamitische omgangsvormen, Zad-reeks · p. 60–79 p. 60
Dit is een studiehulp; het oorspronkelijke boek blijft de bron.