Het mannelijk klankmeervoud en wat ermee gelijkgesteld wordt#✎

Het boek markeert deze les als ‘alleen ter kennisname’.

Het mannelijk klankmeervoud. Duidt meer dan twee aan doordat er -ūna of -īna achter het enkelvoud komt: al-muslimūna, aṣ-ṣāliḥīna. Het enkelvoud is een grondwoord (jāmid) of een afgeleid woord (mushtaqq).

• Grondwoord: het moet een eigennaam zijn van een man met verstand, zonder tāʾ en niet samengesteld. Dus niet rajulūna (geen eigennaam), niet Zaynabūna (niet mannelijk), niet Lāḥiqūna (naam van een paard), niet Ṭalḥatūna (heeft een tāʾ) en niet Sībawayhūna (samengesteld).
• Afgeleid woord: het moet een eigenschap zijn van een man met verstand, zonder tāʾ. Uitgezonderd zijn het patroon afʿal met vrouwelijk faʿlāʾ (aḥmar), het patroon faʿlān met vrouwelijk faʿlā (ʿaṭshān), en eigenschappen die voor man en vrouw gelijk zijn (ʿadl, ṣabūr, jarīḥ).

Gelijkgesteld met het meervoud. Woorden die een voorwaarde missen maar toch wāw/yāʾ krijgen: ulū (‘bezitters van’), de tientallen ʿishrūna tot tisʿūna, banūna, ahlūna, araḍūna, sinūna, wābilūna, ʿālamūna, ʿizūna en ʿilliyyūna. Ulū en de tientallen hebben geen enkelvoud uit dezelfde stam. De andere zijn grondwoorden die geen eigennaam of eigenschap zijn. Het boek geeft Koranvoorbeelden: thalāthūna shahran (al-Aḥqāf 46:15), ulū l-qurbā (an-Nisāʾ 4:8), al-banūna (al-Kahf 18:46), ʿizīna (al-Maʿārij 70:37), ʿilliyyīna … ʿilliyyūna (al-Muṭaffifīn 83:18–19).

Kernpunten

• Het mannelijk klankmeervoud eindigt op -ūna/-īna.
• Grondwoord: een eigennaam van een man met verstand, zonder tāʾ en niet samengesteld.
• Afgeleid woord: een eigenschap van een man met verstand, zonder tāʾ en niet op afʿal/faʿlāʾ of faʿlān/faʿlā.
• Ulū, de tientallen, banūna en dergelijke zijn ermee gelijkgesteld.

Bron: اللغة العربية (١), les 18, vanaf p. 80.