Onvervoegbaar en vervoegbaar; intransitief en transitief#✎

Het boek markeert deze les als ‘alleen ter kennisname’.

Onvervoegbaar (jāmid). Een werkwoord dat maar één vorm heeft, verleden tijd of gebiedende wijs: ʿasā, laysa, hab.

Vervoegbaar (mutaṣarrif). Heeft meer dan één vorm. Er zijn twee soorten:

• beperkt vervoegbaar: alleen verleden tijd en imperfectum (kāda – yakādu, zāla – yazālu);
• volledig vervoegbaar: verleden tijd, imperfectum en gebiedende wijs (fahima – yafhamu – ifham).

Intransitief (lāzim). Neemt geen lijdend voorwerp: qaʿada, jalasa, karuma.

Transitief (mutaʿaddī). Het boek noemt vier soorten:

• één lijdend voorwerp (samiʿa l-qawla);
• twee lijdende voorwerpen die van oorsprong onderwerp en gezegde zijn (ẓanna l-amra ṣaḥīḥan);
• twee lijdende voorwerpen die dat niet zijn (aʿṭā ṣadīqahu kitāban);
• drie lijdende voorwerpen (aʿlamtu Muḥammadan ʿAmran musāfiran).

Een intransitief werkwoord kan transitief worden met een hamza of met verdubbeling: aqʿada, qaʿʿada; ajlasa, jallasa. De oefening gebruikt an-Naml 27:18–20.

Kernpunten

• Jāmid heeft één vorm, zoals laysa en ʿasā.
• Beperkt vervoegbaar: verleden tijd en imperfectum. Volledig vervoegbaar: ook de gebiedende wijs.
• Een transitief werkwoord neemt één, twee of drie lijdende voorwerpen.
• Hamza of verdubbeling maakt een intransitief werkwoord transitief.

Bron: اللغة العربية (١), les 10, vanaf p. 41.