Wat is naḥw (grammatica)?#✎

De naam. Het vak heet ʿilm an-naḥw, ook ʿilm al-iʿrāb (de leer van de naamvalsuitgangen). Het woord naḥw heeft in de taal meerdere betekenissen. Het boek citeert een versregel die er zeven noemt: richting of doel (qaṣd), gelijke (mithl), hoeveelheid, kant, soort, deel en voorzetsel. De bekendste is qaṣd, ‘een richting kiezen’. Die ligt het dichtst bij de vakbetekenis: wie spreekt, volgt met naḥw de weg van de Arabieren, in losse woorden en in zinnen.

De vakdefinitie. Naḥw is de wetenschap waarmee je de toestand van het einde van een woord kent: of het verbuigt (iʿrāb) of vast blijft (bināʾ).

De grondlegger. Volgens de bekendste mening legde de tābiʿī Abū l-Aswad ad-Duʾalī (gest. 69 AH) de grondslag, volgens sommigen op aanwijzing van ʿAlī ibn Abī Ṭālib. Hij liet een schrijver met een andere kleur inkt stippen in de muṣḥaf zetten: een stip boven de letter als hij zijn mond opende (fatḥa), vóór de letter als hij hem rondde (ḍamma), eronder als hij hem spreidde (kasra), en twee stippen bij een nasale klank (tanwīn). Daarna maakte al-Khalīl ibn Aḥmad al-Farāhīdī (gest. 170 AH) de hoofdstukken af; hij schreef ook het eerste Arabische woordenboek, al-ʿAyn, in de tijd van Hārūn ar-Rashīd. Zijn leerling Sībawayh (gest. 180 AH) werkte de regels uit met bewijzen en voorbeelden. Zijn Kitāb werd de basis van alles wat later geschreven is.

Kernpunten

• Naḥw heet ook ʿilm al-iʿrāb.
• Van de zeven taalkundige betekenissen ligt qaṣd (richting kiezen) het dichtst bij de vakbetekenis.
• Naḥw bestudeert het einde van het woord: verbuigbaar (muʿrab) of vast (mabnī).
• Abū l-Aswad ad-Duʾalī gaf de klinkers aan met stippen; al-Khalīl en Sībawayh bouwden het vak verder uit.

Bron: اللغة العربية (١), les 1, vanaf p. 9.