De naam naar zijn einde: maqṣūr en manqūṣ#✎

De verbogen naam valt naar zijn laatste letter in vier soorten. Deze les behandelt de eerste twee. Het boek markeert een groot deel als ‘alleen ter kennisname’.

1. Maqṣūr. Een verbogen naam die eindigt op een vaste alif: fatā, mustashfā, Muṣṭafā, hudā. Die alif komt van een oorspronkelijke wāw of yāʾ; dat blijkt in de dualis of het gebroken meervoud (fatā → fatayān; ʿaṣā → ʿaṣawān, ʿiṣiyy).

• Dualis: bij drie letters keert de oorspronkelijke letter terug (fatayān, ʿaṣawān); bij meer dan drie letters wordt de alif een yāʾ (Salmayān, mustashfayān).
• Mannelijk klankmeervoud: de alif valt weg en de letter ervoor krijgt een fatḥa (muṣṭafawna, muṣṭafayna).
• Verbuiging: alle drie de uitgangen zijn verondersteld (muqaddar). In qatala l-fatā l-afʿā bi-l-ʿaṣā (‘de jongen doodde de slang met de stok’) is al-fatā nominatief, al-afʿā accusatief en al-ʿaṣā genitief, steeds zonder zichtbare klinker.

2. Manqūṣ. Een verbogen naam die eindigt op een vaste yāʾ met een kasra ervoor: al-qāḍī, al-muḥāmī, al-hādī.

• Dualis: zonder verandering (qāḍiyān, qāḍiyayn).
• Mannelijk klankmeervoud: de yāʾ valt weg (muʿtadūna, muʿtadīna).
• Verbuiging: ḍamma en kasra zijn verondersteld, de fatḥa is zichtbaar: saʾala l-qāḍī l-muḥāmiya ʿani l-jānī.
• Zonder al- en niet in annexatie valt de yāʾ in nominatief en genitief weg: dhahaba qāḍin ilā muḥāmin.

Kernpunten

• Maqṣūr eindigt op een vaste alif; alle drie de uitgangen zijn verondersteld.
• Bij een drieletterige maqṣūr keert in de dualis de oorspronkelijke wāw of yāʾ terug.
• Manqūṣ eindigt op een vaste yāʾ na kasra; alleen de fatḥa is zichtbaar.
• Zonder al- en zonder annexatie valt de yāʾ van de manqūṣ weg in nominatief en genitief.

Bron: اللغة العربية (١), les 6, vanaf p. 26.