De vergrotende trap (ism at-tafḍīl)#✎

Definitie. Ism at-tafḍīl is een afgeleid nomen op het patroon afʿal dat aangeeft dat twee dingen een eigenschap delen en dat het ene het andere daarin overtreft: ajmal, aʿẓam, aṭwal, alṭaf, akram. Het boek citeert onder meer «Yūsuf en zijn broer zijn onze vader liever dan wij» (Yūsuf 12:8), «Wij zijn hem nader dan jullie» (al-Wāqiʿa 56:85) en «de verleiding is erger dan het doden» (al-Baqara 2:217).

Vorming. Dezelfde zeven voorwaarden gelden als bij het werkwoord van verwondering. Voldoet het werkwoord eraan, dan vormt men direct afʿal: al-karīmu afḍalu mina l-bakhīl, al-ʿilmu anfaʿu mina l-māl, en «hun zonde is groter dan hun nut» (al-Baqara 2:219). Ontbreekt een voorwaarde, dan gebruikt men een hulpvorm (akthar, ashadd, afḍal, aḥsan, awlā) en wordt de maṣdar een specificatie (tamyīz): «hij is welbespraakter dan ik van tong» (al-Qaṣaṣ 28:34), «ik heb meer bezit dan jij» (al-Kahf 18:34).

Vier toestanden (alleen ter kennisname, p. 17–19).

1. Zonder al- en zonder annexatie: altijd enkelvoud en mannelijk, met min: Hindun aqṣaru min Suʿād, al-awlādu aṭwalu mina l-banāt.
2. Geannexeerd aan een onbepaald woord: enkelvoud-mannelijk, en dat woord stemt overeen met het vergeleken nomen: hādhāni r-rajulāni afḍalu ṣadīqayn; «de mens is van alles het meest twistziek» (al-Kahf 18:54).
3. Met al-: het stemt overeen, en wat overtroffen wordt noemt men niet: al-ḥajj al-akbar (at-Tawba 9:3), aṣ-ṣalāt al-wusṭā (al-Baqara 2:238).
4. Geannexeerd aan een bepaald woord: beide mag: Hindun afḍalu n-nisāʾ of fuḍlā n-nisāʾ.

Kernpunten

• Ism at-tafḍīl staat op afʿal en drukt uit dat één van twee de ander overtreft in een gedeelde eigenschap.
• Het wordt gevormd onder dezelfde zeven voorwaarden als het werkwoord van verwondering.
• Ontbreekt een voorwaarde, dan komt er een hulp-afʿal en wordt de maṣdar tamyīz.
• Zonder al-/annexatie en bij annexatie aan een onbepaald woord blijft het enkelvoud-mannelijk.
• Met al- stemt het overeen; bij annexatie aan een bepaald woord mag beide.

Bron: اللغة العربية (٤), les 2, vanaf p. 15.