Eenheid 5: De vijf naamwoorden en de vijf werkwoorden#
Overzicht
Eenheid 5 · 4 lessen
De vijf naamwoorden en de vijf werkwoorden
Vier lessen samen op één pagina
De vijf naamwoorden met verbuiging door letters en de voorwaarden daarvoor; de vijf werkwoorden met het behoud en wegvallen van de nūn; het vrouwelijk geslacht en zijn kenmerken; en de tāʾ marbūṭa en de soorten vrouwelijke woorden. Les 21 staat in het boek alleen ter kennisname, en les 22 voor het deel over de verbuiging.
Bron: Al-Lugha al-ʿArabiyya (1), Zad-reeks · p. 87–98
Eenheid 5 in één kaart
De vierde eenheid van het boek: de onderwerpen van de vier lessen.
- ab, akh, ḥam, fū, dhū
- verbuiging door letters
- voorwaarden
- vormen
- behoud van de nūn
- wegvallen van de nūn
- verwijzen met hādhihi
- kenmerken
- beide geslachten
- bij afgeleide woorden
- bij grondwoorden
- soorten vrouwelijk
Het hoofdstuk in één oogopslag
Lessen in dit hoofdstuk
Les 21 staat in het boek alleen ter kennisname, en les 22 voor het deel over de verbuiging. Oefeningen van het boek op p. 92, 95 en 98. De Nederlandse weergave van verzen geeft de betekenis weer; het is geen vertaling.
Schema’s
Afgeleide verbuigingstekens in deze eenheid
Zoals in les 21 en 22.
| Vergelijking | Nominatief | Accusatief/subjunctief | Genitief of jussief |
|---|---|---|---|
| Vijf naamwoorden | met wāw | met alif | genitief met yāʾ |
| Vijf werkwoorden | behoud van de nūn | wegvallen van de nūn | jussief: wegvallen van de nūn |
Voorwaarden voor verbuiging door letters
En wat er gebeurt als een voorwaarde ontbreekt, zoals in het boek.
Uitleg
Ontlede voorbeelden van de vijf naamwoorden (alleen ter kennisname)
"Hun vader had hun bevolen": onderwerp; "jouw vader was geen slecht man": naamwoord van kāna; "Muḥammad is niet de vader van een van jullie mannen": gezegde van kāna; "wij zullen hem van zijn vader vragen": lijdend voorwerp; "van zijn broer": genitief; "vergaan zijn de handen van Abū Lahab": genitiefverbinding.
Meer uitleg
Les 21 staat in het boek alleen ter kennisname, en les 22 voor het deel over de verbuiging.
Voorbeelden van de vijf werkwoorden (alleen ter kennisname bij de verbuiging)
"Zij beiden aten voedsel": alif van de dualis; "wat zij doen": wāw van het meervoud; "verbaas jij je over Allahs bevel?": yāʾ van de vrouwelijke aangesprokene; "dat jullie hem meenemen": subjunctief door wegvallen van de nūn; "en beledig niet": jussief door wegvallen van de nūn.
Meer uitleg
Les 21 staat in het boek alleen ter kennisname, en les 22 voor het deel over de verbuiging.
Woorden die mannelijk en vrouwelijk kunnen zijn
Van de Arabieren is overgeleverd dat zij deze woorden in beide geslachten gebruikten, onder meer: zawj, sabīl, ṭarīq, sūq, lisān, sikkīn, dhirāʿ, ṣāʿ; raadpleeg hiervoor woordenboeken en taalwerken.
Vrouwelijk kenmerk voor beide geslachten
Sommige naamwoorden dragen een vrouwelijk kenmerk en worden voor beide geslachten gebruikt, zoals ḥayya en sakhla, en zo ook enkele bijvoeglijke woorden: rajul rabʿa en imraʾa rabʿa.
Opmerking over een versnummer
Het boek noemt in de oefening op p. 95 "daarin zijn twee stromende bronnen" als ar-Raḥmān 66; in de muṣḥaf is dat vers 50.
Kernpunten
Voorwaarden voor verbuiging door letters
- enkelvoud
- niet verkleind
- verbonden met iets anders dan het suffix van de eerste persoon
Vormen van de vijf werkwoorden
- yafʿalāni
- tafʿalāni
- yafʿalūna
- tafʿalūna
- tafʿalīna
Kenmerken van het vrouwelijk geslacht
- naar betekenis: verwijzen met hādhihi
- naar vorm: tāʾ marbūṭa, korte vrouwelijke alif, lange vrouwelijke alif
Begrippen
الأسماء الخمسة
al-asmāʾ al-khamsa
De vijf naamwoorden: ab, akh, ḥam, fū, dhū; nominatief met wāw, accusatief met alif, genitief met yāʾ.
"En hun vader was rechtschapen."
الأفعال الخمسة
al-afʿāl al-khamsa
Elk imperfectum met de alif van de dualis, de wāw van het meervoud of de yāʾ van de vrouwelijke aangesprokene.
yafʿalāni, tafʿalāni, yafʿalūna, tafʿalūna, tafʿalīna.
ثبوت النون
thubūt an-nūn
Behoud van de nūn: het teken van de nominatief bij de vijf werkwoorden.
tuḥibbūna.
حذف النون
ḥadhf an-nūn
Wegvallen van de nūn: het teken van subjunctief en jussief bij de vijf werkwoorden.
an tadhhabū, lā tasubbū.
المؤنث
al-muʾannath
Vrouwelijk: wat met hādhihi aangeduid kan worden.
imraʾa, nāqa, shams, dār.
ألف التأنيث المقصورة
alif at-taʾnīth al-maqṣūra
Korte vrouwelijke alif: een vormkenmerk van het vrouwelijk geslacht.
Laylā.
ألف التأنيث الممدودة
alif at-taʾnīth al-mamdūda
Lange vrouwelijke alif: een vormkenmerk van het vrouwelijk geslacht.
samrāʾ.
Herhaling
Het belangrijkste vlak voor een toets
- De vijf naamwoorden: nominatief met wāw, accusatief met alif, genitief met yāʾ, onder voorwaarden.
- De vijf werkwoorden: nominatief door behoud van de nūn, subjunctief en jussief door het wegvallen ervan.
- Vrouwelijk is wat met hādhihi aangeduid kan worden; er zijn drie vormkenmerken.
- Vrouwelijk is werkelijk of figuurlijk, en naar betekenis of naar vorm.
Flitskaarten
Mijn favorieten
Tik op het sterretje bij een kaart om hem hier te bewaren.
Test jezelf
Waarmee staat akh in de genitief in "wie door zijn broer iets vergeven wordt"?
In "mijn vader roept je" (abī) wordt ab met alif verbogen.
Wat is het teken van de subjunctief in "dat jullie hem meenemen" (an tadhhabū)?
Welk woord heeft de lange vrouwelijke alif?
De tāʾ marbūṭa komt bij de meeste afgeleide woorden.
Originele tekst
Deze pagina bundelt de lessen van het hoofdstuk. De volledige samenvatting per les, en de bladzijden in het oorspronkelijke boek:
- Les 21 De vijf namen
Samenvatting van de les · Bladzijden in het boek: p. 89–92
- Les 22 De vijf werkwoorden
Samenvatting van de les · Bladzijden in het boek: p. 93–95
- Les 23 Het vrouwelijk geslacht
Samenvatting van de les · Bladzijden in het boek: p. 96
- Les 24 De tāʾ marbūṭa; overzicht van het vrouwelijk
Samenvatting van de les · Bladzijden in het boek: p. 97
Het hele hoofdstuk in het oorspronkelijke boek: Al-Lugha al-ʿArabiyya (1), Zad-reeks · p. 87–98 p. 87
Dit is een studiehulp; het oorspronkelijke boek blijft de bron.