Hadith 9: 'Als mensen kregen wat zij claimen'#✎

Ibn ʿAbbās overlevert dat de Profeet ﷺ zei: Als de mensen kregen wat zij claimen, zouden mannen het bezit en het bloed van anderen claimen. Maar het bewijs ligt bij de eiser en de eed bij wie ontkent (al-Bayhaqī met een goede keten; een deel ervan staat in de twee Ṣaḥīḥs).

De overleveraar. ʿAbd Allāh ibn ʿAbbās al-Hāshimī, 'de geleerde van de umma' en 'tolk van de Koran', werd jong moslim en vergezelde de Profeet ﷺ. De kaliefen eerden hem. Aan het eind van zijn leven werd hij blind. Hij hield lessen op vaste dagen: fiqh, tafsīr, sīra en veldtochten, poëzie en de geschiedenis van de Arabieren. Hij stierf in aṭ-Ṭāʾif in 68 AH.

Woorden. 'Hun claim': wat zij beweren, waar of niet. 'Mannen': die Allah niet vrezen; vrouwen vallen er ook onder. Al-bayyina is alles waardoor de waarheid blijkt: getuigen, aanwijzingen en meer. De eed ligt bij de gedaagde die ontkent.

Uitleg. Het boek markeert de algemene uitleg als 'alleen ter kennisname'. De hadith is een groot fundament van de rechtspraak. Wie iets claimt van een ander die ontkent, moet bewijs brengen. Lukt dat, dan wordt toegewezen. Lukt het niet, dan moet de ander alleen zweren; zweert hij, dan is hij vrij; weigert hij, dan wordt tegen hem beslist door die weigering (nukūl). Het bewijs ligt bij de eiser omdat hij iets beweert wat tegen het uiterlijke ingaat; de eed ligt bij de gedaagde omdat de grondregel is dat niemand iets verschuldigd is. Ibn al-Mundhir zei dat de geleerden het hierover eens zijn. Wie liefde voor Allah en Zijn Boodschapper ﷺ claimt, bewijst dat door de Boodschapper ﷺ te volgen (Āl ʿImrān 3:31).

Lessen. Een loutere claim wordt niet aanvaard. De sharīʿa beschermt bezit en bloed. Bewijs kent soorten: getuigenis, uiterlijke toestand en aanwijzingen, zoals het verhaal van Sulaymān met de twee vrouwen die hetzelfde kind claimden. Nukūl is in de taal 'weigering', bij de juristen het weigeren de gevraagde eed af te leggen.

Kernpunten

• Een loutere claim wordt niet aanvaard; de eiser moet bewijs brengen.
• De gedaagde die ontkent, moet zweren; weigert hij, dan wordt tegen hem beslist (nukūl).
• Het bewijs ligt bij de eiser omdat hij tegen het uiterlijke ingaat; de grondregel is vrijheid van schuld.
• Bewijs omvat getuigen, uiterlijke toestand en aanwijzingen.
• Wie liefde voor Allah claimt, bewijst dat door de Profeet ﷺ te volgen.

Bron: الحديث (٤), les 10, vanaf p. 48.