Hadith 14: 'Vier eigenschappen van de hypocriet'#✎

ʿAbd Allāh ibn ʿAmr ibn al-ʿĀṣ overlevert dat de Profeet ﷺ zei: Wie vier eigenschappen heeft, is een volkomen hypocriet, en wie één ervan heeft, heeft een eigenschap van hypocrisie tot hij haar laat: als hem iets wordt toevertrouwd, bedriegt hij; als hij spreekt, liegt hij; als hij een verbond sluit, verraadt hij; en als hij twist, gaat hij over de schreef (al-Bukhārī en Muslim).

De overleveraar. ʿAbd Allāh ibn ʿAmr werd moslim vóór zijn vader. Hij was ijverig in aanbidding en rijk aan kennis, en een van de metgezellen met de meeste hadith. Hij kreeg van de Profeet ﷺ toestemming op te schrijven wat hij hoorde, en noemde zijn verzameling 'aṣ-Ṣādiqa'.

Woorden. Nifāq komt in de taal van het hol van de woestijnspringmuis (yarbūʿ), die twee uitgangen heeft: één verborgen en dun afgedekt, één zichtbaar. Wordt hij bij de zichtbare opgewacht, dan ontsnapt hij door de verborgen. Zo verbergt de hypocriet ongeloof en toont hij geloof. In de vaktaal: ongeloof verbergen en islam tonen. Ibn Manẓūr zei dat het een islamitisch begrip is dat de Arabieren in deze betekenis niet kenden. 'Verraadt' is het verbond breken; 'gaat over de schreef' is afwijken van de waarheid en listen zoeken om haar af te wijzen.

Uitleg. Het boek markeert de algemene uitleg als 'alleen ter kennisname'. Hypocrisie is tweeërlei: de grote, in de geloofsleer, waarbij men islam toont en ongeloof verbergt; die brengt buiten de religie (an-Nisāʾ 4:145). En de kleine, in daden: gedrag dat lijkt op dat van de hypocrieten; dat is een grote zonde, en die is in deze hadith bedoeld. Wie alle vier heeft, heeft het kwade verzameld; wie er één mist, loopt gevaar.

Lessen. Het boek licht de vier toe. Het bedriegen van wat toevertrouwd is, is verboden (an-Nisāʾ 4:58): Geef het toevertrouwde terug aan wie het jou toevertrouwde, en bedrieg niet wie jou bedroog (Aḥmad, Abū Dāwūd en at-Tirmidhī; al-Albānī: ṣaḥīḥ). Al-Qurṭubī zei dat het toevertrouwde alle taken van de godsdienst omvat. Liegen is een van de lelijkste zonden: Waarheid leidt naar vroomheid en vroomheid naar het Paradijs … en leugen leidt naar zondigheid en zondigheid naar het Vuur (al-Bukhārī en Muslim, van Ibn Masʿūd). Verraad van een verbond geldt ook tegenover ongelovigen: Elke verrader krijgt op de Dag der Opstanding een vaandel: dit is het verraad van die en die (al-Bukhārī en Muslim). Ibn Baṭṭāl zei dat verraad tegenover iedereen verboden is, vroom of zondig, omdat het onrecht is. Over de schreef gaan bij twist is claimen wat je niet toekomt of ontkennen wat je verschuldigd bent. Een mens kan eigenschappen van geloof en van hypocrisie samen hebben; dat is de leer van Ahl as-Sunna. An-Nawawī zei dat de geleerden het erover eens zijn dat wie met hart en tong gelooft en deze dingen doet, geen ongelovige is en geen hypocriet die eeuwig in het Vuur blijft.

Kernpunten

• Vier eigenschappen: bedrog met het toevertrouwde, liegen, verbondsbreuk en over de schreef gaan bij twist.
• Grote hypocrisie (geloofsleer) brengt buiten de islam; kleine hypocrisie (daden) is een grote zonde.
• In deze hadith is de kleine hypocrisie bedoeld.
• Verraad is ook tegenover ongelovigen verboden.
• Een mens kan eigenschappen van geloof en van hypocrisie samen hebben.

Bron: الحديث (٤), les 15, vanaf p. 72.