Uitzondering met ghayr en siwā#✎

Het deel over ghayr staat in een kader 'alleen ter kennisname' (p. 73).

Twee vragen bij ghayr. Bij ghayr gaat het om twee dingen: de naamval van ghayr zelf en de naamval van het woord erna.

Ghayr zelf wordt behandeld zoals het uitgezonderde na illā, in dezelfde drie categorieën:

1. volledig en bevestigend: accusatief verplicht, jāʾa ṭ-ṭalabatu ghayra Muḥammadin;
2. volledig en ontkennend: accusatief of bijstelling, mā ḥaḍara r-rijālu ghayra of ghayru Muḥammadin;
3. onvolledig en ontkennend: de naamval volgt de plaats in de zin. In mā dhākara ghayru wāḥidin is het fāʿil. In «zij bleven niet langer dan (ghayra) een uur» (ar-Rūm 30:55) is het bijwoord van tijd. In «zij voegden hun niets toe dan (ghayra) verderf» (Hūd 11:101) is het lijdend voorwerp.

Het woord na ghayr staat altijd in de genitief als muḍāf ilayh. Als de betekenis duidelijk is, mag het wegvallen: ʿamiltu l-wājiba laysa ghayru.

Siwā. Voor siwā geldt precies hetzelfde als voor ghayr. Het verschil is dat ghayr zichtbare klinkers krijgt, terwijl siwā een naamwoord op -ā (ism maqṣūr) is met veronderstelde (muqaddara) klinkers.

De oefening vraagt illā te vervangen door ghayr en siwā in zinnen uit les 13, en de zin lā tuṣādiq aḥadan siwā t-taqiyy te ontleden.

Kernpunten

• Ghayr krijgt zelf de naamval die het uitgezonderde na illā zou krijgen.
• Het woord na ghayr of siwā staat altijd in de genitief.
• Siwā volgt dezelfde regels, maar met veronderstelde klinkers.
• Het woord na ghayr mag wegvallen als de betekenis duidelijk is: laysa ghayru.

Bron: اللغة العربية (٣), les 15, vanaf p. 73.