Specificatie van een verband (tamyīz an-nisba)#✎

Het grootste deel van deze les staat in kaders 'alleen ter kennisname' (p. 85–86).

Wat is tamyīz an-nisba? Deze tamyīz verheldert een onduidelijkheid in de zin ervóór. Hij verklaart het verband tussen twee delen van de zin. Neem «en het hoofd ontvlamt van grijsheid (shayban)» (Maryam 19:4). Shayban verklaart niet 'ontvlammen' en niet 'het hoofd'. Het verklaart het verband tussen het werkwoord en zijn fāʿil. Zo verklaart de tamyīz an-nisba een verband tussen twee delen, en niet één woord zoals de tamyīz adh-dhāt.

Omgezet uit drie dingen:

• uit de fāʿil: ḥasuna Aḥmadu khuluqan = ḥasuna khuluqu Aḥmad; «als zij jullie daarvan iets uit eigen beweging (nafsan) laten» (an-Nisāʾ 4:4) = ṭābat nafsuhā;
• uit het lijdend voorwerp: zaraʿtu l-arḍa qamḥan = zaraʿtu qamḥa l-arḍ; «en Hij heeft alles in getal (ʿadadan) opgeteld» (al-Jinn 72:28);
• uit de mubtadaʾ: akhūka aḥsanu minka khuluqan; «ik heb meer bezit (mālan) dan jij» (al-Kahf 18:34) = mālī akthar; «Allah is sneller in plannen (makran)» (Yūnus 10:21).

Waar hij vaak voorkomt. De tamyīz an-nisba staat vaak:

• na kadhā: qaraʾtu kadhā kitāban;
• na de overtreffende trap: «wie is beter dan Allah in oordeel (ḥukman)?» (al-Māʾida 5:50), «wie is waarachtiger dan Allah in spreken?» (an-Nisāʾ 4:87);
• na een uitroep van verwondering: mā aʿẓama l-muslimīna dīnan!;
• na lof en blaam: niʿma l-lāʿibu mudāfiʿan, biʾsa l-kadhibu khuluqan;
• na werkwoorden van vullen of toenemen: imtalaʾati ṣ-ṣālatu dukhānan, izdāda l-ḥuḍūru hudūʾan.

Ontleed.

• In «zij waren sterker dan zij in kracht (quwwatan)» (Fāṭir 35:44) is quwwatan tamyīz.
• In «zeg: Allah is sneller in plannen» (Yūnus 10:21) is makran tamyīz.
• In li-llāhi durruhu fārisan (wat een ruiter is hij!) is fārisan tamyīz.

De tamyīz an-nisba staat in de accusatief.

Kernpunten

• De tamyīz an-nisba verklaart het verband tussen twee delen van een zin, niet één woord.
• Hij is omgezet uit de fāʿil, het lijdend voorwerp of de mubtadaʾ.
• Hij staat vaak na kadhā, de overtreffende trap, verwondering, lof en blaam, en werkwoorden van vullen.
• Hij staat in de accusatief.

Bron: اللغة العربية (٣), les 20, vanaf p. 85.