De genitiefverbinding (iḍāfa)#✎

Definitie. De iḍāfa is een verbinding van een naamwoord met een ander naamwoord. Het eerste heet muḍāf, het tweede muḍāf ilayh: hādhā kitābu Muḥammadin (dit is het boek van Muḥammad), ishtaraytu sayyārata rajulin, ʿāqaba l-qāḍī shāhida z-zūr. Uit de Koran: «de vangst van de zee (ṣaydu l-baḥri) is jullie toegestaan» (al-Māʾida 5:96), «de boom van az-Zaqqūm is het voedsel van de zondaar» (ad-Dukhān 44:43–44), «als losprijs het voeden van een arme» (al-Baqara 2:184).

Regels.

• De verbinding heeft twee delen: muḍāf (eerste) en muḍāf ilayh (tweede).
• De tanwīn van een enkelvoudige muḍāf valt weg. Je zegt qaraʾtu kitāba l-fiqh, niet kitāban al-fiqh.
• Ook de nūn van de dualis en van het gezonde mannelijke meervoud valt weg: raʾaytu rajulay al-amn (niet rajulayn), hāʾulāʾi musāʿidū l-masākīn (niet musāʿidūn).
• De muḍāf krijgt de naamval van zijn plaats in de zin. De muḍāf ilayh staat altijd in de genitief. In raʾaytu bayta Muḥammadin is bayta lijdend voorwerp en muḍāf, en Muḥammadin muḍāf ilayh in de genitief.

Twee soorten. Het boek onderscheidt de betekenisvolle iḍāfa (maʿnawiyya) en de vormelijke iḍāfa (lafẓiyya).

De betekenisvolle iḍāfa (kader 'alleen ter kennisname', p. 99–100). Hier krijgt de muḍāf van de muḍāf ilayh bepaaldheid of specificering. Dat is het hoofddoel van de iḍāfa. Ze berust op de betekenis van één van drie voorzetsels:

1. li- (bezit of specificiteit): baytu Muḥammad (van Muḥammad), sarju l-ḥiṣān. Dit is de meest voorkomende soort.
2. min (stof of soort): jidāru ṭūbin (een muur van baksteen), thawbu ḥarīrin.
3. fī (plaats of tijd): ṣalātu l-layl (het gebed in de nacht), zamīlu d-dirāsa.

Is de muḍāf ilayh bepaald, dan wordt de muḍāf bepaald: baytu Muḥammad; «zij die de bezittingen van de wezen onrechtmatig opeten» (an-Nisāʾ 4:10). Is de muḍāf ilayh onbepaald, dan wordt de muḍāf alleen gespecificeerd: ḥidhāʾu rajulin (een mannenschoen); «op hen zijn groene kleren van fijne zijde» (al-Insān 76:21). Het boek noemt hier ook het begin van een profetische uitspraak, zonder bron: vijf gebeden heeft Allah voorgeschreven ….

Kernpunten

• De iḍāfa verbindt een muḍāf met een muḍāf ilayh.
• De tanwīn, en de nūn van dualis en gezond mannelijk meervoud, vallen weg bij de muḍāf.
• De muḍāf krijgt de naamval van zijn plaats; de muḍāf ilayh staat altijd in de genitief.
• De betekenisvolle iḍāfa berust op li-, min of fī en geeft bepaaldheid (bij een bepaalde muḍāf ilayh) of specificering (bij een onbepaalde).

Bron: اللغة العربية (٣), les 23, vanaf p. 98.