Hadith 10: 'Laat hij goed spreken of zwijgen'#✎

Abū Hurayra overlevert dat de Boodschapper van Allah ﷺ zei: Wie in Allah en de Laatste Dag gelooft, laat hij goed spreken of zwijgen; wie in Allah en de Laatste Dag gelooft, laat hij zijn buurman eren; en wie in Allah en de Laatste Dag gelooft, laat hij zijn gast eren. (al-Bukhārī en Muslim).

Woorden. De vorm is een aansporing. Goed spreken is tweeërlei: woorden die zelf goed zijn (Allah gedenken, Koran lezen, kennis onderwijzen, het goede gebieden en het kwade verbieden) en toegestane woorden die goed worden door hun gevolg, zoals vreugde brengen in gezelschap en vervreemding wegnemen. Zwijgen is helemaal goed. Het boek citeert onder meer het gezegde 'als het verstand volmaakt is, vermindert het spreken' en een gedicht zonder naam. De buurman is in de eerste plaats de buurman thuis; hoe dichterbij, hoe groter zijn recht.

Uitleg. Wie wil spreken, denkt eerst na: is het goed, dan spreekt hij, anders zwijgt hij. De hadith bevat drie nuttige adviezen: zwijgen behalve over goed, de buurman eren en de gast eren, wat hoort bij het karakter van profeten en rechtschapenen. De Profeet ﷺ verbond ze met geloof in Allah, dat de basis van alles is.

Lessen. Zwijgen is niet altijd plicht. Spreken is goed (gevraagd), kwaad (verboden) of loos (laghw, niet verboden, maar zwijgen is beter). Bij twijfel is zwijgen veiliger. Het boek noemt (zonder bron) dat Abū Bakr zijn tong vastpakte en zei 'deze heeft mij in moeilijkheden gebracht', en Ibn Masʿūd: 'niets op aarde verdient langer opgesloten te worden dan de tong'. Buren zijn drie soorten: een moslim die familie is (drie rechten: buurschap, verwantschap en islam), een moslim die geen familie is (twee rechten) en een niet-moslim zonder verwantschap (alleen het recht van buurschap). Het eren van de buur gaat naar gewoonte (ʿurf): bezoeken, uitnodigen, geschenken geven. Over de gast zei Ibn al-Qayyim dat hij drie rangen van recht heeft: verplicht, aanvullend aanbevolen en een liefdadigheid; in de hadith van Abū Shurayḥ al-Khuzāʿī: zijn gastgeschenk is een dag en een nacht, en gastvrijheid is drie dagen; wat daarna komt is ṣadaqa (al-Bukhārī en Muslim). De gast met een verplicht recht is volgens het boek de reiziger uit een andere plaats; Ibn ʿUthaymīn: het onthalen van een moslim die door dorpen reist, is een dag en een nacht verplicht. De islam is een godsdienst van verbondenheid en elkaar kennen.

Kernpunten

• Spreek alleen als het goed is; anders is zwijgen beter.
• Spreken is goed, kwaad of loos; bij twijfel zwijgen.
• Drie soorten buren met één, twee of drie rechten.
• Gastvrijheid: een dag en een nacht verplicht, tot drie dagen; daarna ṣadaqa.
• De gast met een verplicht recht is de reiziger uit een andere plaats.

Bron: الحديث (٣), les 11, vanaf p. 50.