Hadith 2: 'Wat ik jullie verboden heb, vermijd het'#✎

Abū Hurayra overlevert dat de Profeet ﷺ zei: Wat ik jullie verboden heb, vermijd het; en wat ik jullie bevolen heb, doe ervan wat jullie kunnen. Wat degenen vóór jullie vernietigde, waren hun vele vragen en hun onenigheid met hun profeten. (al-Bukhārī en Muslim).

De overleveraar. Abū Hurayra (ʿAbd ar-Raḥmān ibn Ṣakhr ad-Dawsī) bleef bij de Profeet ﷺ en overleverde meer dan vijfduizend hadith. ʿUmar stelde hem aan over Baḥrayn; onder de Omayyaden bestuurde hij Medina. Het boek geeft hier als sterfjaar 57 AH.

Woorden. Een verbod (nahy) is een verzoek om iets na te laten, van hoger naar lager; een gebod (amr) is een verzoek om iets te doen. 'Degenen vóór jullie' omvat volgens het boek in de eerste plaats de joden en christenen.

Uitleg en lessen. Bij het verbod zegt de Profeet ﷺ niet 'wat jullie kunnen', want nalaten kan iedereen; bij het gebod wel, want doen is soms niet mogelijk. Wie bijvoorbeeld niet staand kan bidden, bidt zittend, en anders liggend. Het verbodene omvat weinig en veel, zoals bij woeker en wijn. Er zijn twee soorten verbod: een strikt verbod (nahy taḥrīm), zoals wijn, zinā, woeker en roddel, waarop straf staat; en een afkeurend verbod (nahy karāha), zoals de handen op de heupen zetten of de vingers ineenvlechten in het gebed, of leunend eten, waarop geen straf staat. Ook geboden zijn tweeërlei: verplicht (amr ījāb), zoals gebed en zakāt, en aanbevolen (amr istiḥbāb), zoals getuigen bij een verkoop of het istikhāra-gebed. De grondregel: een gebod is verplicht en een verbod verbiedt, tenzij een aanwijzing (qarīna) anders aangeeft. Vragen over de godsdienst zijn soms prijzenswaardig (vragen naar wat je nodig hebt, an-Naḥl 16:43) en soms afkeurenswaardig: vragen naar wat Allah verborgen hield, uit spot of koppigheid, strikvragen om geleerden fouten te laten maken, of vragen naar zeldzame zaken zonder nut. De moslim volgt de profeten; de wet van Muḥammad ﷺ, de islam, is de enige godsdienst die Allah aanvaardt (Āl ʿImrān 3:19).

Kernpunten

• Verboden zaken volledig vermijden; geboden doen naar vermogen.
• Verbod: strikt (taḥrīm) of afkeurend (karāha); gebod: verplicht (ījāb) of aanbevolen (istiḥbāb).
• Grondregel: gebod = plicht, verbod = verboden, tenzij een aanwijzing anders zegt.
• Vragen zijn prijzenswaardig als je ze nodig hebt, afkeurenswaardig uit spot of om fouten te zoeken.
• Vele vragen en onenigheid met profeten vernietigden eerdere volken.

Bron: الحديث (٣), les 2, vanaf p. 13.