Hadith 12: 'Weten jullie wat roddel is?'#✎

Abū Hurayra overlevert dat de Boodschapper van Allah ﷺ zei: Weten jullie wat roddel is? Zij zeiden: 'Allah en Zijn Boodschapper weten het best.' Hij zei: Dat je je broeder noemt met iets wat hij haat. Men zei: 'En als mijn broeder echt zo is als ik zeg?' Hij zei: Als hij is zoals je zegt, heb je over hem geroddeld; en als hij niet zo is, heb je hem belasterd. (Muslim).

Woorden. Laster (buhtān) is valsheid, oorspronkelijk iemand iets vals in zijn gezicht zeggen (al-Aḥzāb 33:58). Roddel (ghība) komt van ghayb, wat afwezig is: de genoemde is er niet bij. In de sharīʿa is het iemand in zijn afwezigheid noemen met wat hij haat. Ibn Kathīr: roddel is bij consensus verboden; uitgezonderd is alleen wat een groter belang dient, zoals kritiek op overleveraars en goede raad.

Uitleg. De hadith toont wat roddel werkelijk is: iemand in zijn afwezigheid met iets slechts noemen, ook als het waar is. An-Nawawī noemt alles wat iemand haat: in zijn lichaam, godsdienst, wereld, karakter, uiterlijk, bezit, ouders, kinderen, partner, bediende, beweging, opgewektheid of norsheid, met woorden, gebaren of tekens. Ook bedekte toespelingen tellen, zoals 'iemand die beweert geleerd te zijn' of 'moge Allah ons beschermen' bij het noemen van iemand. Ibn Taymiyya noemt roddel in de vorm van verbazing: 'het verbaast me dat die en die dit en dat niet doet'.

De ernst. Roddel is een grote zonde en Allah vergeleek het met het eten van het vlees van je dode broeder (al-Ḥujurāt 49:12). Anas overlevert: Toen ik ten hemel werd geleid, kwam ik langs mensen met koperen nagels die hun gezicht en borst openkrabden. Ik zei: wie zijn dit, Jibrīl? Hij zei: dit zijn zij die het vlees van mensen eten en hun eer aantasten (Aḥmad en Abū Dāwūd; al-Albānī: ṣaḥīḥ). Toen ʿĀʾisha over Ṣafiyya zei dat ze klein was, zei hij: Je hebt een woord gezegd dat, als het met het water van de zee vermengd zou worden, het zou bederven (Abū Dāwūd; al-Albānī: ṣaḥīḥ).

Kernpunten

• Roddel: je broeder in zijn afwezigheid noemen met iets wat hij haat, ook als het waar is.
• Is het niet waar, dan is het laster (buhtān).
• Roddel kan ook met gebaren, toespelingen of 'verbazing'.
• Roddel is een grote zonde, vergeleken met het eten van het vlees van een dode broeder.

Bron: الحديث (٣), les 13, vanaf p. 59.