Hadith 13: 'Geen afgunst behalve in twee gevallen'#✎

ʿAbd Allāh ibn Masʿūd overlevert dat de Profeet ﷺ zei: Er is geen afgunst behalve in twee gevallen: een man aan wie Allah bezit gaf en die het volledig uitgeeft aan wat juist is, en een man aan wie Allah wijsheid gaf en die ermee oordeelt en haar onderwijst. (al-Bukhārī en Muslim).

Woorden. Afgunst (ḥasad) is in de taal de wens dat de gunst van een ander verdwijnt; in de sharīʿa is het begrip ruimer. Hier bedoeld is gezonde afgunst (ghibṭa): een gunst bij een ander zien en die voor jezelf wensen, zonder dat ze bij hem verdwijnt. Dat is toegestaan en geprezen. 'Volledig uitgeeft' (halakatihi) betekent dat hij zijn gierigheid overwint en niets overhoudt; 'aan wat juist is' betekent: in gehoorzaamheid, zodat het geen afgekeurde verspilling is. Wijsheid (ḥikma) is kennis die van onwetendheid weerhoudt en van het lelijke afhoudt.

Vier graden van afgunst. Het boek noemt vier graden: (1) wensen dat de gunst verdwijnt, ook als ze niet bij jou komt; (2) wensen dat ze verdwijnt en bij jou komt; (3) wensen hetzelfde te krijgen zodat er geen verschil is, en als dat niet lukt, wensen dat ze verdwijnt; (4) gezonde afgunst, die alleen figuurlijk afgunst heet: dezelfde gunst wensen zonder dat ze bij de ander verdwijnt. Die laatste is wat de hadith bedoelt.

Kernpunten

• Hier is gezonde afgunst (ghibṭa) bedoeld: een gunst ook willen zonder dat de ander haar verliest.
• De twee gevallen: bezit uitgeven aan het goede, en wijsheid toepassen en onderwijzen.
• Afgunst heeft vier graden; alleen de laatste (ghibṭa) is geprezen.
• Wijsheid is kennis die van onwetendheid en het lelijke weerhoudt.

Bron: الحديث (٣), les 15, vanaf p. 64.