Soorten khabar van kāna en de bijzonderheden van kāna#✎

Soorten khabar. De khabar van kāna en zusters kan een los woord zijn, een zin (naamwoordelijk of werkwoordelijk) of een halve zin:

• los woord: ṣāra l-māʾu dāfiʾan (het water werd warm); dāfiʾan staat in de accusatief.
• naamwoordelijke zin: aṣbaḥa l-jawwu hawāʾuhu ʿalīl (het weer werd zo dat de lucht zacht was); de zin staat op de plaats van de accusatief.
• werkwoordszin: ẓalla l-māʾu yaghlī fī l-qidr (het water bleef koken in de pan).
• halve zin: mā zāla ḍ-ḍayfu fī l-bayt (de gast is nog in huis).

Bijzonderheden van kāna (ter kennisname).

1. Kāna (in de verleden tijd) kan als toevoeging tussen twee samenhorende woorden staan:

- tussen mubtadaʾ en khabar: Muḥammadun kāna musāfirun;

- tussen mā van verwondering en het werkwoord: mā kāna ajmala r-rabīʿ (wat is de lente mooi!);

- tussen een betrekkelijk voornaamwoord en zijn ṣila: jāʾa lladhī kāna akramtuh.

1. Kāna wordt vaak samen met zijn ism weggelaten na de voorwaardelijke partikels in en law. Het boek geeft als voorbeeld iltamis wa-law khātaman min ḥadīd (zoek, al is het maar een ijzeren ring). Ingevuld betekent dat: wa-law kāna l-multamasu khātaman min ḥadīd. Het boek noemt hier geen bron. De zin is bekend uit een hadith.
2. Als de muḍāriʿ van kāna in de jussief staat, mag de nūn wegvallen: aṭ-ṭālibu lam yakun muqaṣṣiran of lam yaku muqaṣṣiran.

Uitgewerkte voorbeelden.

• Mā bariḥati ṭ-ṭālibatu tasʾalu l-muʿallim: bariḥat is een onvolledig werkwoord met de tāʾ van het vrouwelijk. Aṭ-ṭālibatu is de ism. Tasʾalu heeft een verborgen onderwerp (hiya) en al-muʿallima is lijdend voorwerp. De werkwoordszin staat op de plaats van de accusatief, als khabar.
• Ṣāra l-mustaqbalu asāsuhu l-ʿilm: asāsuhu is mubtadaʾ en al-ʿilmu is khabar. Die naamwoordelijke zin is de khabar van ṣāra.
• Kāna r-rajulu fī l-masjid: de halve zin fī l-masjid staat op de plaats van de accusatief, als khabar.

Samengevat onderscheidt kāna zich van haar zusters op deze punten: zij wijst op duur en vastheid, zij kan als toevoeging staan, zij kan samen met haar ism wegvallen na twee voorwaardelijke partikels, en de nūn van haar muḍāriʿ mag wegvallen.

Oefening. In de oefening staat «Wees in deze wereld alsof je een vreemdeling bent». Het boek geeft daarbij geen bron.

Kernpunten

• De khabar van kāna en zusters is een los woord, een zin of een halve zin.
• Een zin of halve zin als khabar staat op de plaats van de accusatief.
• Kāna kan als toevoeging staan tussen samenhorende woorden.
• Kāna valt vaak samen met haar ism weg na in en law.
• In de jussief mag de nūn van yakun wegvallen: lam yaku.

Bron: اللغة العربية (٢), les 13, vanaf p. 54.