Bepaald door iḍāfa#✎

Definitie. Iḍāfa betekent in de taal 'iets aan iets toevoegen'. Als vakterm is het een zelfstandig naamwoord dat aan een ander wordt toegevoegd en daardoor bepaald wordt, zoals kitābu n-naḥw (het grammaticaboek). Het eerste woord wordt bepaald omdat het gekoppeld is aan een van de vijf vorige soorten maʿrifa:

• qalamu l-muʿallim;
• kitābu Muḥammad;
• madrasatu hādhā ṭ-ṭālib;
• darajātu lladhīna najaḥū;
• baytuka.

Een woord wordt ook bepaald als het gekoppeld is aan een woord dat zelf al door iḍāfa bepaald is: hādhā bābu bayti Muḥammad.

Twee delen.

• Het muḍāf (eerste woord) verbuigt naar zijn plaats in de zin.
• Het muḍāf ilayh (tweede woord) staat altijd in de genitief.

In ishtaraytu kitāba l-fiqh is kitāba lijdend voorwerp in de accusatief en muḍāf; al-fiqhi is muḍāf ilayh in de genitief.

Betekenissen van iḍāfa (ter kennisname).

1. Met de betekenis van li- (voor, van): bezit, zoals in hādhā kitābu Zayd (het boek is van Zayd). Of specificatie: in hādhā bābu l-bayt hoort de deur bij het huis, maar een huis kan niets bezitten.
2. Met de betekenis van min (van, uit): het eerste is een deel van het tweede: hādhā khātamu fiḍḍa (een ring van zilver).
3. Met de betekenis van fī (in): het tweede is tijd of plaats voor het eerste: «nee, het was het beramen van de nacht en de dag» (Sabaʾ 34:33), dat wil zeggen beramen in de nacht en de dag.

Geen tanwīn en geen nūn. Het muḍāf krijgt geen tanwīn. Ook verliest het de nūn van de dualis en van het klankmeervoud mannelijk:

• kitābu l-qirāʾa, niet kitābun;
• hādhāni ṭālibā l-ʿilm, niet ṭālibāni;
• hāʾulāʾi mudarrisū l-ʿarabiyya, niet mudarrisūna.

Die nūn staat namelijk gelijk aan de tanwīn van het enkelvoud.

Kernpunten

• Een woord wordt bepaald als het aan een van de vijf andere soorten maʿrifa wordt toegevoegd.
• Het muḍāf verbuigt naar de zin, het muḍāf ilayh staat altijd in de genitief.
• Iḍāfa kan de betekenis hebben van li- (bezit of specificatie), min (deel van) of fī (tijd of plaats).
• Het muḍāf verliest tanwīn en de nūn van dualis en mannelijk klankmeervoud.

Bron: اللغة العربية (٢), les 8, vanaf p. 39.