Onbepaald en bepaald#✎

Twee soorten zelfstandige naamwoorden. Het boek deelt het zelfstandig naamwoord in naar de vraag of het iets bepaalds aanduidt. Een nakira (onbepaald woord) wijst op iets dat niet bepaald is: rajul (een man), dār (een huis), ḥiṣān (een paard), kitāb (een boek). Een maʿrifa (bepaald woord) wijst op iets bepaalds: Saʿīd, Makka, anta (jij), al-bāb (de deur), as-sayyāra (de auto). Een nakira specificeert dus niets, omdat zij niet één bepaald exemplaar van een soort aanwijst. Een maʿrifa wijst juist één exemplaar van haar soort aan.

Het meest algemene onbepaalde woord. Het meest algemene en vaagste woord is shayʾ (iets, ding). Het geldt voor wat bestaat en voor wat (nog) niet bestaat. Het boek wijst op al-Ḥajj 22:1, «de beving van het Uur is een geweldig ding». Het Uur heet daar shayʾ, hoewel het er nog niet is.

Waarom iets onbepaald blijft. In een kader 'alleen ter kennisname' noemt het boek zes doelen van het onbepaald laten, elk met een vers:

• eenheid: «er kwam een man aangesneld» (Yā Sīn 36:20);
• soort: «Allah heeft elk dier uit water geschapen» (an-Nūr 24:45);
• schrik of grootheid: «vrees een dag waarop geen ziel een andere iets baat» (al-Baqara 2:48);
• geringheid: «alsof zij maar een uur van een dag gebleven waren» (al-Aḥqāf 46:35);
• minachting: «de gretigste mensen naar (welk) leven ook» (al-Baqara 2:96);
• verheerlijking: «dat is een dag waarop getuigd wordt» (Hūd 11:103).

Hoe herken je een onbepaald woord? Het boek geeft twee proeven:

1. Het woord kan het lidwoord al- krijgen: rajul wordt ar-rajul, faras wordt al-faras.
2. Het woord kan na rubba (menig) staan: rubba rajulin karīmin fī d-dār (menige edele man is in het huis).

Zes soorten bepaalde woorden. Het boek noemt zes soorten maʿrifa, die de volgende lessen één voor één behandelen:

1. de eigennaam (ʿalam);
2. het persoonlijk voornaamwoord (ḍamīr);
3. het aanwijzend voornaamwoord (ism al-ishāra);
4. het betrekkelijk voornaamwoord (ism mawṣūl);
5. het woord met al-;
6. het woord dat bepaald is door een genitiefverbinding (iḍāfa).

Kernpunten

• Een nakira wijst op iets onbepaalds, een maʿrifa op iets bepaalds.
• Shayʾ is het meest algemene onbepaalde woord; het geldt ook voor wat nog niet bestaat.
• Een woord is onbepaald als het al- kan krijgen of na rubba kan staan.
• Er zijn zes soorten maʿrifa: eigennaam, persoonlijk vnw., aanwijzend vnw., betrekkelijk vnw., woord met al- en woord in een iḍāfa.

Bron: اللغة العربية (٢), les 1, vanaf p. 11.