Soorten khabar van inna; ism-voornaamwoorden en kāffa#✎

Uitgewerkte voorbeelden.

• «Weet dat Allah streng is in bestraffen» (al-Baqara 2:196): anna versterkt en zet in de accusatief, en is vast op fatḥa. Allāha is haar ism en shadīdu haar khabar en muḍāf; al-ʿiqābi is muḍāf ilayh.
• Kaʾanna l-ḥārisayni jabalān (alsof de twee wachters twee bergen zijn): de ism staat in de accusatief met een yāʾ (dualis), de khabar in de nominatief met een alif.
• Layta l-muslimīna muttaḥidūn (waren de moslims maar eensgezind): de ism heeft een yāʾ en de khabar een wāw (mannelijk klankmeervoud).

Soorten khabar van inna (ter kennisname). Het zijn dezelfde soorten als bij de mubtadaʾ en bij kāna:

1. los woord: inna ṭ-ṭullāba masrūrūn;
2. zin:

- naamwoordelijk: inna l-islāma mabādiʾuhu samḥa. Mabādiʾu is mubtadaʾ en samḥa is khabar; samen staan ze op de plaats van de nominatief, als khabar van inna.

- werkwoordelijk: «maar Allah geeft Zijn boodschappers macht over wie Hij wil» (al-Ḥashr 59:6); kaʾanna l-junūda tazḥaf.

1. halve zin: «de gunst is in de hand van Allah» (Āl ʿImrān 3:73); layta r-rajula fī l-masjid; laʿalla s-sayyārata amāma l-bayt. Daarin is amāma een bijwoord van plaats in de accusatief en muḍāf.

Regels.

1. Elk voornaamwoord dat aan inna en zusters vastzit, is hun ism. In «en dat Hij de doden levend maakt» (al-Ḥajj 22:6) is de hāʾ van annahu een voornaamwoord op de plaats van de accusatief, als ism. Yuḥyī l-mawtā staat op de plaats van de nominatief, als khabar.
2. Als mā aan inna en zusters vastkomt, heft zij hun werking op (mā kāffa). Alleen bij layta mag de werking blijven of opgeheven worden. Opheffing heeft twee gevolgen:

- Het partikel mag nu voor een werkwoordszin staan: «alleen de verstandigen laten zich vermanen» (ar-Raʿd 13:19); «hij beveelt jullie slechts het kwade en het schandelijke» (al-Baqara 2:169).

- Voor een naamwoordelijke zin blijven mubtadaʾ en khabar beide in de nominatief: «de gelovigen zijn slechts broeders» (al-Ḥujurāt 49:10). Daarin is innamā = inna + mā kāffa, al-muʾminūna mubtadaʾ en ikhwatun khabar. Zo ook «Allah is slechts één God» (an-Nisāʾ 4:171) en «weet dat jullie bezit en kinderen slechts een beproeving zijn» (al-Anfāl 8:28).

Bij layta zijn beide vormen goed: laytamā aʿlāma s-salāmi marfūʿatun (mā is overbodig en layta werkt) of laytamā aʿlāmu s-salāmi marfūʿatun (de werking is opgeheven).

Oefening. Een van de oefenzinnen is inna l-aʿmāla bi-n-niyyāt, waarin je mā moet invoegen. Het resultaat is de bekende bewoording van de hadith «Daden zijn slechts naar de intenties». Het boek noemt hier geen bron.

Kernpunten

• De khabar van inna is een los woord, een zin of een halve zin.
• Een voornaamwoord dat aan inna vastzit, is haar ism.
• Mā kāffa heft de werking van inna en zusters op; bij layta is beide toegestaan.
• Na opheffing mag het partikel voor een werkwoordszin staan, en blijven mubtadaʾ en khabar in de nominatief.

Bron: اللغة العربية (٢), les 17, vanaf p. 64.