Werkwoorden van verandering; hab, raʾā en de maṣdar#✎

Werkwoorden van verandering. De tweede groep van ẓanna en zusters zijn de werkwoorden van verandering (afʿāl at-taḥwīl of at-taṣyīr): ittakhadha, jaʿala, ṣayyara, radda en taraka. Elk werkwoord met de betekenis 'maken tot' (ṣayyara) dat voor mubtadaʾ en khabar komt, zet beide in de accusatief, net als ẓanna. Voorbeelden:

• «zo hebben Wij jullie tot een gemeenschap van het midden gemaakt» (al-Baqara 2:143);
• «Hij heeft de nacht tot rust gemaakt» (al-Anʿām 6:96);
• «Wij hebben haar als teken achtergelaten» (al-Qamar 54:15);
• «had ik die en die maar niet tot vriend genomen» (al-Furqān 25:28).

Hab. Dit werkwoord krijgt twee lijdende voorwerpen als het 'veronderstel' betekent: hab ad-darsa sahlan (stel dat de les makkelijk is). Met een andere betekenis krijgt het die niet, zoals in «mijn Heer, schenk mij wijsheid» (ash-Shuʿarāʾ 26:83) en «schenk mij van Uw kant een goede nakomeling» (Āl ʿImrān 3:38). Daar betekent het 'geven, als gift'.

Raʾā.

• Als het 'zien met de ogen' betekent, krijgt het één lijdend voorwerp: raʾaytu l-hilāla laylata ams (ik zag gisteravond de nieuwe maan).
• Als het 'inzien met het hart' betekent, krijgt het twee: raʾaytu l-ʿilma nāfiʿan (ik weet dat kennis nuttig is). Dat laatste is in dit hoofdstuk de oorsprong.

De maṣdar in plaats van twee lijdende voorwerpen (ter kennisname). Een maṣdar muʾawwal kan de plaats van beide lijdende voorwerpen innemen. Dat kan met an + werkwoord, of met anna + haar ism en khabar. In «hij denkt dat zijn bezit hem onsterfelijk maakt» (al-Humaza 104:3) neemt anna mālahu akhladah de plaats van de twee lijdende voorwerpen in. Zo ook ẓanantu an tanjaḥa (ik dacht dat je zou slagen), dat betekent: ik dacht aan je slagen.

Samenvatting. Ẓanna en zusters zetten mubtadaʾ en khabar in de accusatief. Ze heten werkwoorden van twijfel en zekerheid, of van het hart. Ze bestaan uit werkwoorden van het hart (zekerheid of waarschijnlijkheid) en werkwoorden van verandering. In de oefening maak je van een naamwoordelijke zin een zin met ẓanna: al-ḥayātu kifāḥ wordt ẓanantu l-ḥayāta kifāḥan.

Kernpunten

• Werkwoorden van verandering: ittakhadha, jaʿala, ṣayyara, radda, taraka.
• Elk werkwoord met de betekenis 'maken tot' werkt als ẓanna.
• Hab krijgt twee lijdende voorwerpen als het 'veronderstel' betekent, niet als het 'schenk' betekent.
• Raʾā met de ogen krijgt één lijdend voorwerp; raʾā met het hart krijgt er twee.
• Een maṣdar muʾawwal kan de plaats van beide lijdende voorwerpen innemen.

Bron: اللغة العربية (٢), les 22, vanaf p. 76.